التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — الصفحة ١٢٦
25 - تأسيس دولت ساسانيان
مىگفتند عسل فضله ياقى كردهء نحل است « 1 » رد كرده وخود در اين خصوص طريقه‌يى گفته كه تحقيقات علماى طبيعي امروز كاملا با آن موافق وكاشف از كمال دقت‌نظر وأصابت فكر اوست . « 2 »
23 - رصد خسوف وكسوف
23 - رصد خسوف وكسوف
بيرونى سه فقره از كسوفات قمريه را [ - خسوف ] « 3 » براي تصحيح وتعيين حركات وسطى وتقويمى قمر رصد كرد :
بار أول شب شنبه چهاردهم ربيع الآخر سال 393 ه . ق در جرجان .
بار دوم شب يك شنبه سيزدهم شوال 393 ه . ق هم در جرجان .
بار سوم شب چهارشنبه چهاردهم رمضان 394 ه . ق در جرجانيهء خوارزم « 4 » .
24 - مقدار حركت دورى ثوابت
24 - مقدار حركت دورى ثوابت
براي تعيين مقدار حركت دورى ثوابت كه هر درجه باختلاف ارصاد ما بين شصت وشش تا هفتاد سال شمسي است ؛ ابوريحان ستارهء سماك اعزل را در بيست ويكم تيرماه كه آن را روز رام مىگفتند در سال 378 يزدگردى رصد كرد « 5 » .
توضيحا سال 378 يزدگردى موافق 388 شمسي و 400 هجرى قمري است .
25 - تأسيس دولت ساسانيان
25 - تأسيس دولت ساسانيان
بيرونى اولين كسى است كه تاريخ صحيح دقيق تأسيس دولت ساسانيان را از
( 1 ) - ظهير فاريابى گويد : ببوى آنكه دهانى از أو كنى شيرين * نشسته‌يى مترصد كه قى كند زنبور ( 2 ) - كتاب الجماهر ص 183 . ( 3 ) - در قديم گرفتن ماه وخورشيد هر دو را « كسوف » مىگفتند ؛ وقرينهء معينه‌اش اضافهء « شمس » و « قمر » بود ؛ بعدا در مورد ماه گرفتگى كلمهء « خسوف » مصطلح گرديد ؛ ابوريحان موافق همان اصطلاح قديم همه جا « كسوف قمري » گفته است . ( 4 ) - قانون مسعودى ج 2 ص 740 - 741 . ( 5 ) - آثار الباقية ص 118 .