التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — الصفحة ١٠٠
براعت استادى واستقلال فكرى وروش رياضى وتجربى ابوريحان در فلسفه وعلوم طبيعي وفلكى
طبيب معروف بغدادي كه با أبو على سينا ميانهء خوب نداشت از ديدن اعتراضات وخرده‌گيريهاى زنندهء تحقيرآميز ابوريحان خوشوقت گرديد وگفت وى از من نيابت كرده است « 1 » .
ممكن است نسخى كه از معارضات دو أستاذ ترتيب داده‌اند در خصوصياتى كه اشاره شد با يكديگر مختلف باشد واللّه العالم .
براعت استادى واستقلال فكرى وروش رياضى وتجربى ابوريحان در فلسفه وعلوم طبيعي وفلكى
براعت استادى واستقلال فكرى وروش رياضى وتجربى ابوريحان در فلسفه وعلوم طبيعي وفلكى
ناگفته نگذريم كه از روى همان مباحثات عميق كه ابوريحان با ابن سينا داشته ؛ ونيز از همان قبيل تحقيقات وتراوشهاى فلسفي كه بتفاريق در آثار الباقية وكتاب الهند وديگر مؤلفات وى پراكنده است ، بلندى منزلت وبراعت استادى وتبحر ابوريحان در فلسفه‌دانى بخوبى استنباط مىشود ؛ بعلاوهء اين امتياز كه در علوم عقلي داراى استقلال فكر واصالت رأى ونظر بود ؛ ودر هيچ مبحثى از مباحث فلسفه أعم از رياضى وطبيعي والهى توقف وعكوف بر مواريث گذشتگان وقناعت بر محصول دسترنج ديگران نداشت ؛ بل‌كه خود صاحب ملكهء اجتهاد وتصرف بود ؛ ودر هر امرى غايت جهد بكار مىبست وشخصا بتحقيق مىپرداخت ؛ ونتيجهء جد وسعى خود را هرچه بود ؛ موافق يا مخالف آراء وأفكار ديگران ؛ همان را با كمال شجاعت واطمينان قلب مناط اعتبار قرار مىداد .
( 1 ) - در تاريخ الحكماء شهر زورى ضمن شرح حال أبو الفرج ابن طيب راجع به اعتراضات تند ابوريحان بر أبو على شرحي مفصل نوشته واز آن جمله گفته است « فلما تأمل أبو الفرج البغدادي الأسئلة والأجوبة قال من نجل الناس نجلوه ؛ ناب عنى أبو الريحان » ؛ يعنى چون أبو الفرج بغدادي سؤال وجوابهاى ابوريحان وأبو على را فرو نگريست گفت هركه بر مردم عيب گيرد مردمان بر وى عيب گيرند ؛ ابوريحان از من نيابت كرده وزبان حال مرا باز نموده است .