التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — الصفحة ٦٩٨

مستدركات ويادداشتهاى متن تفهيم طبع دوم

6 وبعد 10 دانه مىگذاريم ؛ وظاهر است كه چون شمارهء مهره‌هاى هرم مثلث را از راس شروع كنيم همان اعداد مثلثهء فوق بدست مىآيد ، يعنى 1 ، 3 ، 6 ، 10 ، 15 . . . الخ . ( بداية الجبر نجم الدولة ص 279 ) .

علاوة مىكنم كه در ترجمهء انگليسى كتاب التفهيم عربى براي نمودن عدد مخروط وعدد مربع دو شكل ذيل را رسم كرده است :

( 37 ) ص 41 س 17 - توضيحا « قسم » و « جزو » را در اصطلاح امروز « خارج قسمت » گويند .

( 38 ) ص 45 س 6 - كلمهء « برداشتن » در اينجا مراد عمل « رفع » است در حساب « ما رفع العدد : ع » . در لغات مقدمه هم توضيح داده‌ايم .

( 39 ) ص 45 س 16 - اصطلاح « نور ديدن » يا « طي » ظاهرا همين است كه در اصطلاح امروز ساده كردن كسر مىگويند .

( 40 ) ص 49 س 1 - « همچند آن » را بصورت « همچندان » نيز ممكن است بخوانند .

( 41 ) ص 49 س 13 - مقرنات را امروز چنين مىنويسند :

مقرن نخستين 39 - 10 +

مقرن دوم 13 - 30 + ( 2 )

مقرن سوم ( 2 ) - 5 + 6

( 42 ) ص 50 س 7 - توضيحا در اصطلاح جبر ومقابلهء امروز شئ را مىگويند . ومال را