التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — الصفحة ٩٤

نام أبو على سينا در قانون مسعودى

دانسته مىشود ؛ وچون طول يك شهر معلوم باشد طول شهر مطلوب نيز بدست مىآيد . « 1 »

توضيحا از منجمان ورياضىدانان معتبر قديم تنها أبو الفضل هروى اعتقاد داشت كه با كسوف شمس نيز مىتوان طول بلاد را معلوم كرد ؛ وشرح آن را در كتاب المدخل الصاحبى نوشته بود .

ابوريحان با اين كه بفضل وتبرّز « هروى » در فنون رياضى معترف بود وأو را در اين فنون أستاذ عالي مقام گرانمايه مىشمرد ؛ طريقهء أو را در مسألهء فوق نپسنديده وأو را از آن جهت انتقاد وتخطئه نموده است « 2 »

نام أبو على سينا در قانون مسعودى

نام أبو على سينا در قانون مسعودى

3 - سومين موضع كه ابوريحان از أبو على سينا نام برده در كتاب قانون مسعودى است در فصل تصحيح وتعيين طول بلد بوسيلهء رصد كسوفات قمري ( - خسوف ) كه باعتقاد بيرونى حتما بايد يك خسوف را دو نفر دستيار ومعين يكديگر در دو شهر رصد كنند .

مىگويد كه أبو على سينا براي تصحيح طول بلد جرجان محاسبهء حبش حاسب را كه براي بغداد كرده بوده است بجاى آن شخص معاون فرض كرده ؛ واين امر بر فرض كه در مقام وهم وانديشه صحت داشته باشد در مقام عمل درست نيست .

« وقد دكر أبو علي بن سينا انه صحّح طول جرجان بما توّلاه من ذلك فيها وأقام حساب حبش لبغداذ مقام أحدهما ( يعنى أحد الشخصين المواطئين في امر الرصد من سكّان البلدين ) قدواطاه وهو طريق على صحّته في الوهم معتذر بالفعل » « 3 » .

توضيحا آنچه ابوريحان در قانون مسعودى وتصحيح طول جرجان بتوليت

( 1 ) - تحديد نهايات الأماكن : ( 2 ) - همان مأخذ قبل . ( 3 ) - قانون مسعودى ج 2 - ص 508 .