روضة الصفويه ( فارسى ) — الصفحة ٧٤٣
170 در آراستن مضمار كلام در محاربهء پادشاه شديد الانتقام شاه عبّاس و دينم خان و فرار وى از مهلكهء جان‌ستان و بيان استخلاص بلدهء فاخرهء هرات .
جداول و انهار قلزم پرآشوب محن و بلا متلاطم گرديده در هر ساعت سفينهء حيات مبارزى غريق آن لجّهء خونخوار گشته نهنگ آجال را ايصال ارزاق متواتر گرديد ، نظم :
[ 390 الف ] چو درياى خون شد همه دشت و راغ * جهان چون شب و تيغها چون چراغ
ز آواز اسبان و گرد سپاه * هوا گشت چون روى زنگى سياه
در آن روز هايل مبارزان قزلباش با وجود آن چند مرتبه از صدمات حملات بهادران گريزان گشته به كوه و وادى متفرّق مىگرديدند باز مراجعت نموده داد مردانگى دادند و باقى ميرزا را از عقب سپاه مراجعت فرموده تا قلب سپاه ايشان رسانيدند . مرتبهء ديگر هشت هزار سوار به استمداد باقى ميرزا به سردارى ديگر برادران به مضمار كارزار شتافتند . باز هر دو سلطان چون ابر و باد به يكديگر امتزاج يافته سرداران قزلباش در ردّ و منع بهادران اوزبك به استظهار نَصْرٌ مِنَ اللَّهِ وَ فَتْحٌ قَرِيبٌ « 1 » در كوشش داد مردانگى دادند و دليران اوزبك بر ياد نام و ننگ دامن اجتهاد بر كمر جلادت زده آتش حرب مرتبه‌اى ديگر بالا گرفت . ابروار از دم شمشير پردلان خون باريدن گرفت و از خنجر مردان كارزار اجساد دليران لونهء شنگرف گرفت ، نظم :
ز بس كشته آمد ز هر دو گروه * ز خون خاست دريا و از كشته كوه
نه پيدا بُد از خون تن رزم كوش * كه پولاد پوش است يا لعل پوش
القصّه ، حربى در نهايت صعوبت روى داده چنانچه از طرفين جمعى كثير عرضهء تيغ و تير گرديده بالاخره سپاه فرهاد خان از ستيز و آويز عاجز آمده محاربه كنان به عقب ميل مىنمودند و در انتظار ورود موكب پادشاهى جنگ در گريز اختيار مىكردند و دينم خان بر محاربهء قزلباش دلير گشته اراده داشت كه با جمهور سپاه كه با وى در قلب بودند به تاختن مبادرت نمايد .
در اثناى اين اراده بازبهادران اوزبك شخصى گرفته نزد دينم خان رسانيدند و آن شخص خواجه محمّد شفيع وزير فرهاد خان بود كه بعد از آن به وزارت پادشاه ايران معزّز و موقّر گشته به خطاب [ 390 ب ] ميرزاى عالميان سرافراز گرديد ، امّا بعضى روايت نموده‌اند كه در مرتبهء دويّم كه زبان‌گير به خدمت دينم خان آورده بودند خواجهء مذكور بوده . بر هر تقدير چون از احوال جنود پادشاه مظفّرلوا از وى استفسار فرمودند دينم خان را بر ورود ذات ميمنت صفات اعلام داده اشاره به رايت بيضاى صفوى انتماء كه به ذروهء
( 1 ) - صف / آيهء 13 .