روضة الصفويه ( فارسى ) — الصفحة ٥٥٦
127 گفتار وقايعى كه بعد از مصالحهء قيصر با پادشاه ربع مسكون در خراسان به فعل آمد
چو بد كردى مباش ايمن ز آفات * كه واجب شد طبيعت را مكافات
انّه منتقم و معين .
127 گفتار وقايعى كه بعد از مصالحهء قيصر با پادشاه ربع مسكون در خراسان به فعل آمد
127 گفتار وقايعى كه بعد از مصالحهء قيصر با پادشاه ربع مسكون در خراسان به فعل آمد
چون ارادهء مالك‌الملك به استحقاق و مشيت موجد كارخانهء انفس و آفاق به رفاه حال و جمعيّت احوال گروهى متعلّق گردد ، هرآينه قلوب متصرّفان كارخانهء الهى را مايل به محبّت و و داد و آميزش و اتحاد يكديگر گرداند تا از مواسا و وفاق ايشان ، عالمى در مهاد امن‌وامان آسوده و مطمئن خاطر بوده ، شخص خلاف و نفاق - كه مصدر آثار فساد و شقاق است - در مطمورهء ناكامى به صد حسرت محبوس ماند . و بر خلاف اين ، چون ارادهء ازلى به تشتّت حال و پريشانى احوال جماعتى تعلّق گيرد ، درون و بطون پادشاهان و صاحب اقتداران گيتى از خلاف و نفاق يكديگر مشحون سازد تا از اثر مخالفت و فساد ايشان كشورى در بيداى ناپيداى مشقّت و سرگشتگى سرگردان گردد و شاهد امنيّت و عافيت در زاويهء اعتكاف و عزلت « 1 » مسكن گيرد ، نظم :
چو نيكى پسندد به خلق خداى * دهد حاكمى عادل نيك راى
چو خواهد پريشان كند عالمى * نهد ملك در پنجهء ظالمى
و يا پادشاهان خلاق آورند * پس آنگاه رو در مصاف آورند
مصداق اين كلام حكمت انتظام و مفهوم اين بيان خير انجام مواسا و مصالحه‌ايست كه به تقدير ايزد متعال بنا بر مكرمت و مرحمت در رفاه عباد پريشان احوال ميان پادشاه سكندر جاه حسينى صفوى و داراى روم به وقوع آمده و از اثر اتّحاد و و داد اين دو ذات جامع الصفات كشور ايران و مرز روم در مهد رفاه و آسودگى غنوده به دعاى دولت هريك رطب‌اللسان‌اند ، خصوصا ممالك ايران كه از فيضان سحاب مكرمت و احسان پادشاه جم‌جاه در نضارت و خرّمى نسخهء ارم بر طاق نسيان نهاده با خلد برين [ 264 الف ] همداستان است . و پادشاه جهان بر توفيق اين نعمت بيكران به محامد شكر الهى زبان گشوده ، صلات صدقات به مستحقان رسانيد و دار السّلطنهء قزوين را بعد از وقوع مصالحه دار الملك ساخته ، ابواب معدلت و احسان بر روى فرق عباد مفتوح گردانيد و از اثر
( 1 ) - ف : عزّت .