روضة الصفويه ( فارسى ) — الصفحة ٤٥٣
96 سوق كلام در فرار عبيد خان به ماوراءالنهر به سبب توجّه رايات صفوى آيات پادشاه قزلباش
رحيم سلطان « 1 » - كه تسميهء وى به رحيم چون تسميهء لئيم است به كريم - با جمعى اشرار ماوراءالنهر به دروازهء حصار رفته به غارت مال و اسر عيال آن گرفتاران مبادرت نمودند .
عبيد خان بر نقض عهد از جانب ولد خويش اطّلاع يافته ، سوار گرديد و بسرعت تمام متوجّه حصار گشت . قريب به حصار محمّد رحيم سلطان از توجّه پدر آگاه گشته ، از قلعه بيرون آمد و در خارج حصار به ملاقات والد اعزاز يافت . چون پدر را متوجّه تأديب و تعذيب ديد به عذر عدم اطّلاع بر عهدنامه تمسّك نمود و بعد از التماس مقرّبان از تأديب وى گذشته ، امّا يكى از مخصوصان پسر را كه به اضلال و اغواى او مرتكب آن فعل شنيع گرديده بود ، به زخم تيرى جگر دوز از گشاد خويش به بئس المهاد ارسال گردانيد .
پس از اين حوادث خضر چلبى و غازيان محصور نوازشى نموده با عيال و فرزندان برهنه از حصار اخراج فرمود و مدرسهء خاقان مغفور را محل نزولشان تعيين فرمود و آن مستمندان را روزى چند در آن مقام فردوس‌نشان محافظت فرموده بعد از تهيّهء زاد راه به طرف بخارا گسيل نمود . و چون از اثر توجّه رايات جلال دار السّلطنهء هرات را گذاشته با سوء حال متوجّه بخارا گرديد ، جملهء آن جماعت را از صغير و كبير در آن غربت به قتل رسانيد و از وعيد و تهديد الهى كه در كلام مجيد واقع است كه « فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّما يَنْكُثُ عَلى نَفْسِهِ » « 2 » انديشه ننمود .
و در آن وقت كه دار السّلطنهء هرات به تصرّف وى بود ، در هر چند روز به اشارت و فرمان آن خان دوران اصناف يكى از مسلمانان به اغواى جملهء بلوكات به تهمت رفض به غير حقّ در چهار سوق هرات به قتل مىرسيد ، چنانچه در آن مدّت جمع كثيرى بدين علّت به درجهء شهادت فايز گرديده بودند ، نعوذ باللّه من سوء اعمالنا و شرور انفسنا .
[ 204 ب ]
96 سوق كلام در فرار عبيد خان به ماوراءالنهر به سبب توجّه رايات صفوى آيات پادشاه قزلباش
96 سوق كلام در فرار عبيد خان به ماوراءالنهر به سبب توجّه رايات صفوى آيات پادشاه قزلباش
چون مدّت چهار ماه عبيد خان در دار السّلطنهء هرات به مقتضاى خواهش و مدعاى
( 1 ) - ف : محمّد رحيم ميرزا . ( 2 ) فتح : 10 .