ايران در زمان شاه صفى و شاه عباس دوم ( فارسي ) — الصفحة ١٩٢

گفتار در آغاز اهتزاز ازاهير بستان سراى روزگار به ورزيدن نسيم عنبر شميم بهار سال « 2 » فرخ‌فال ايت‌ئيل مطابق هزار و چهل و چهار و سوانح بدايع آثار كه در اين سال به استقبال اقبال بىزوال آمد

حسن خان اميرالامراى مملكت خراسان به وضوح پيوست كه اتاليق مذكور چون به كرسويه رسيده لشكريان خود را به تاخت ولايات « 1 » خراسان مأمور و به هر طرف روان و بعد از تاخت و تالان نمايان از آب مرغاب عبور و به صوب ولايت خود معاودت نموده‌اند . و هم در آن اوان رضا قلى بيك ملازم امير خان قورچىباشى و سردار خراسان عرضه داشت خان مشار اليه را به اين مضمون به عرض همايون رسانيد كه ، عبد العزيز خان ولد ندر محمد خان والى ولايت بلخ از راه تاخت و تالان با بيست هزار « 2 » اوزبك نادان قدم جرأت به ملك فسيح‌الفضاى خراسان نهاده روزى چند در كرسويه بار اقامت گشاد « 3 » . و چون سكنه و متوطّنين آن ديار قبل از ورود مخالفان از آمدن ايشان خبردار شده احمال و اثقال و اسباب و اموال خود را به محال دور دست و قلاع استوار كشيده ، داد جرأت و چابك دستى « 4 » داده بودند كارى نساخته از راه فرار طريق مراجعت پيمودند و بعد از ورود به آن حدود به عزم تسخير قلعهء فراه مدّت بيست روز در پاى قلعهء مذكور بار اقامت گشوده چون تير تدبير ايشان در تسخير و تصرّف آن قلعهء فلك‌شأن بر سنگ بيهده‌كارى آمد با جهان جهان يأس و حرمان طريق معاودت به صوب ديار خود پيمودند . و چون انهاى خبر آمد و رفت بىفايدهء عبد العزيز خان ، حكم « 5 » فتحى نمايان داشت ، عنايت خسروانه و عواطف پادشاهانه به تجديد افسر انجاح مآرب بر فرق اقتدار امير خان قورچىباشى گذاشت و ملازم مذكور با رقم استمالت و خلاع فاخره طريق معاودت پيموده خان مشار اليه را به عواطف گوناگون و مراحم از حد افزون خاقان ربع مسكون مستمال و اميدوار فرمود .

امّا اخبار ديار گرجستان كه به انهاى عرايض رستم خان والى آنجا به عرض اقدس رسيد :

نخست آن بود كه ، لوند خان والى ولايت داديان قبل از اين با وى از در صداقت و التيام درآمده به عزم آنكه تىتى فال همشيرهء خود را به عقد دوام وى در آورده از اين

( 1 ) . الف ، ب : ولايت . ( 2 ) . ب : هزار نفر . ( 3 ) . ب : گشاده . ( 4 ) . الف ، ب : چابك‌دستى و جرأت . ( 5 ) . ب : حاكم .