تاريخ فرهنگ و تمدن اسلام و ايران ( ويژه علوم پزشكى ) ( فارسي ) — الصفحة ٢٧٤

2 . استفاده از مواد شيميايى در داروسازى

سر درون آب سرد خوددارى شود . عطرهاى قوى به‌ويژه منبع آنها را نبوييد ؛ مانند گل‌ها و شاه اسپرم كه بسيار خوشايند ، جذاب و زيبا هستند . . . .

وى در ادامه به درمان آن مىپردازد :

مجراى بينى مكرر تميز شود . برخى مواد مانند بابونه ، نعناع ، روناس و افسنتين در آب داغ حل شود و قبل از خواب بخارات آن تنفس شود . اگر بيمارى شديد است ، دارويى كه از شنبليله ، فراسيون ، انجير ، نوعى خرما ، فلفل و خردل به دست مىآيد مفيد است . اگر بيمار از اين بيمارى به علت آب ريزش بينى و خارش و عطسه زياد رنج مىبرد ، مىتواند از داروهايى كه در بالا گفته شد استفاده كند . . . . « 1 »

ج ) داروسازى

1 . الكل

نخستين‌بار زكرياى رازى اتانول ( الكل اتيليك ) را كشف كرد و آن را براى ضدعفونى زخم و وسايل جراحى به‌كار برد . « 2 »

2 . استفاده از مواد شيميايى در داروسازى

كامپل در كتاب خود طب عرب و نفوذ آن در قرون وسطا مىگويد : « رازى اولين كسى است كه تركيبات شيميايى را در طب وارد ساخته است » . رازى پس از كشف الكل و جوهر گوگرد و شناسايى خواص اين دو ماده ، فصل جديدى در داروشناسى و داروسازى اسلامى وارد كرد و با اين دو ماده بسيارى از تركيبات دارويى و شربت‌ها را ساخت . وى خدمت بزرگى به عالم طب كرد و در حقيقت بايد او را ، نه فقط دانشمند طب و شيمى ، داروساز و داروشناسى ماهر به‌شمار آورد .

رازى تركيبات فراوانى براى بيماران خود تهيه مىكرد . وى شربتى مركب از مرباى ليمو يا انگور فرنگى را با صندل سفيد ( چندن سفيد ) و كافور مخلوط مىكرد . مخلوط صندل سفيد و كافور دربردارنده شربت ترشى از سركه يا شيره انار و آبليمو و آبغوره و آب انگور فرنگى و توت شامى و كاهو و تراخوانه و عناب و عدس و كافور بود كه وى در درمان تب‌هاى

( 1 ) . G . A . Bungy and others , International archives . . . , p . 110 , 219 - 224 . ( 2 ) . B . Lee Ligon , Seminars in . . . , p . 12 , 266 - 272 .