تاريخ فرهنگ و تمدن اسلام و ايران ( ويژه علوم پزشكى ) ( فارسي )
- المؤلف: جمعى از نويسندگان
- الوفاة: معاصر
- القسم: مصادر التاريخ والجغرافيا
- الناشر: دفتر نشر معارف - قم
فهرس الكتاب
- سخن آغازين
- مقدمه
- بخش اول : مباحث عمومى تاريخ فرهنگ و تمدن اسلامى
- فصل اول : كليات
- بنيادهاى مفهومى و زمينه‌هاى تاريخى
- تعريف فرهنگ و تمدن
- عوامل مؤثر در زايش و اعتلاى تمدن‌ها
- عوامل و علل زوال و انحطاط تمدن‌ها
- مرورى بر تاريخ و فرهنگ اسلام از عصر دعوت تا دوره فتوح
- زمينه‌هاى شكل‌گيرى تمدن اسلامى
- 1 . جايگاه علم و دانش در اسلام
- 2 . انتقال علوم و جذب دانشمندان به جهان اسلام
- 3 . نهضت ترجمه
- 4 . مراكز علمى در تمدن اسلامى
- فصل دوم : شكوفايى علوم در تمدن اسلامى
- تقسيم‌بندى و طبقه‌بندى علوم
- 1 . تقسيم‌بندى علوم
- 2 . طبقه‌بندى علوم
- علوم غيراسلامى
- 1 . رياضيات
- 2 . جبر
- 3 . فيزيك و مكانيك
- 4 . كيميا
- 5 . تاريخ و تاريخ‌نگارى
- 6 . جغرافيا
- علوم اسلامى
- 1 . قرائت
- 2 . تفسير
- 3 . حديث
- 4 . فقه
- يك . فقه شيعه
- دو . فقه اهل‌سنت
- 5 . كلام
- فصل سوم : تأثير تمدن اسلامى بر تمدن غربى
- علوم عقلى ، فلسفه اسلامى و علوم الاهى
- رياضيات اسلامى
- ستاره‌شناسى اسلامى
- جغرافياى اسلامى
- هنرهاى اسلامى
- نقاشى ملل اسلامى
- موسيقى ملل اسلامى
- معمارى اسلامى
- فصل چهارم : علل درونى و بيرونى ركود تمدن اسلامى
- الف ) علل درونى
- 1 . استبداد
- پيامدهاى استبداد
- استبداد در جوامع اسلامى
- 2 . دنياگرايى
- آغاز دنياگرايى و تجمل در دوره بنىاميه
- 3 . تحجر و دور شدن از اسلام راستين
- 4 . جريان‌هاى عقلى و عقل‌گريز در جهان اسلام
- 5 . گسترش تصوف
- ب ) علل بيرونى
- 1 . جنگ‌هاى صليبى
- 2 . ظهور مغولان
- 3 . سقوط اندلس
- اندلس هنگام فتح به‌دست مسلمانان
- فتح اندلس
- وضعيت فرهنگى و علمى اندلس
- علل سقوط اندلس به‌دست مسيحيان
- يك . عوامل داخلى
- دو . عوامل خارجى
- سه . عوامل ژئوپليتيكى
- نتيجه‌گيرى
- فصل پنجم : اقتدار مجدد جهان اسلام و علل متأخر ركود آن
- الف ) اقتدار مجدد جهان اسلام
- فرهنگ و تمدن دوره صفوى
- 1 . رسمى شدن مذهب تشيع
- 2 . مدرسه و علوم
- 3 . معمارى
- 4 . تسليحات نظامى
- ب ) علل متأخر ركود فرهنگ و تمدن اسلامى
- 1 . استعمار كهنه و نو
- راه‌هاى تسلط استعمار نو بر كشورهاى استقلال يافته
- يك . شركت‌هاى چندمليتى
- دو . نهادهاى مالى بين‌المللى
- سه . جهانى شدن « 2 »
- 2 . شرق‌شناسى
- 3 . صهيونيسم
- ج ) بيدارى اسلامى
- بخش دوم : دانش پزشكى در تمدن اسلامى
- فصل ششم : جايگاه دانش پزشكى در بررسىهاى دانشمندان مسلمان
- واژه‌شناسى « پزشك »
- پزشكى در ايران پيش از اسلام
- پزشكى در دوران عرب جاهلى
- ديگر مكتب‌هاى پزشكى تأثيرگذار در پزشكى اسلامى
- تكوين پزشكى اسلامى
- بيمارستان در اسلام
- ترجمه آثار پزشكى اسلامى به زبان‌هاى اروپايى
- مهم‌ترين بيمارستان‌ها ، پزشكان و آثار پزشكى در جهان اسلام
- 1 . بيمارستان‌ها
- 2 . پزشكان
- 3 . آثار
- فصل هفتم : مبانى طب سنتى ايران
- حكمت و جايگاه علوم از ديدگاه حكما
- جايگاه و روابط علوم در گذشته
- تعريف علم طب
- تقسيم‌بندى علم طب
- الف ) طب نظرى
- 1 . امور طبيعيه ( فيزيولوژى )
- يك . اركان
- وظايف اركان چهارگانه
- دو . مزاج‌ها ( امزجه )
- 1 . مزاج سن :
- 2 . مزاج فصل‌ها :
- 3 . مزاج جنس :
- 4 . مزاج مكان‌ها :
- 5 . مزاج اعضا :
- سه . اخلاط
- چهار . اعضا ( اندام‌ها )
- پنج . ارواح و قوا
- شش . افعال
- 2 . اسباب و علل
- تقسيم‌بندى بيمارىها
- دسته‌بندى بيمارىهاى مفرد
- يك . بيمارىهاى تابع سوءمزاج
- اسباب سوءمزاج مفرد
- دو . بيمارىهاى تابع سوءهيئت تركيب
- سه . بيمارىهاى تابع تفرق اتصال
- اسباب حفظ سلامتى
- شش اصل ضرورى براى زندگى سالم ( سِتِّة ضروريه )
- اصل اول : هوا
- اصل دوم : حركت و سكون
- اصل سوم : خواب و بيدارى
- اصل چهارم : خوردنىها و آشاميدنىها
- اصل پنجم : استفراغ و احتباس
- اصل ششم : حالات روحى و روانى
- 3 . دلايل و علائم
- يك . نشانه‌هاى كلى مزاج
- دو . نشانه‌هاى غلبه اخلاط
- ب ) طب عملى
- 1 . علم حفظ سلامتى ( تدابير صحى )
- يك . دستورهاى عمومى
- دو . دستورهاى مخصوص هر مزاج
- 2 . علم معالجات يا درمان
- يك . غذا درمانى
- دو . دارو درمانى
- سه . اعمال دستى ( يداوى )
- فصل هشتم : داروشناسى اسلامى
- كليات
- اشكال دارويى
- 1 . اشكال دارويى خوراكى
- 2 . اشكال دارويى با مصرف خارجى
- غذا و دوا در سنت پزشكى
- درجات قواى ادويه
- معرفى برخى از گياهان دارويى و خواص آنها
- آلوى سياه ( اجّاص )
- اسطوخودوس
- ز
- اسفِناج
- افتيمون
- افسَنتين
- اگير تركى
- انار ( رُمان )
- انجير ( تين )
- انيسون
- بابونه ( بابونَج )
- بادنجان
- بارهنگ ( لِسانُ الحَمَل )
- بَسپايَك ( بَسفايَج )
- بنفشه معطر ( بَنَفسَج )
- بهارنارنج
- پَرِسياوشان
- پياز ( بَصَل )
- تَرَنجَبين
- تره ( كُراث )
- تمر هندى
- حنا
- خارخَسَك ( حَسَك )
- خاكشى ( خُبَّه )
- خُرَفه ( بَقلَة الحُمقا )
- خطمى
- خيار بادرنگ ( قَثَد )
- دارچين ( دارصينى )
- رازيانه ( رازيانَج ، باديان )
- رزمارى ( اكليل الجَبَل )
- زردچوبه ( عروق الصُفر )
- زرشك ( امبَرباريس )
- زعفران
- زنجبيل
- زِنيان ( نانخواه )
- زوفا ( زوفاى يابِس )
- زيره سبز ( كَرويا )
- زيره سياه ( كَمون كرمانى )
- سپستان
- سَكبينَج
- سُماق
- سنا ( سناى مكى )
- سُنبل الطيب هندى
- سورِنجان
- سياه‌دانه ( شونيز )
- سير ( ثوم )
- شاه‌تره
- شَكَرتيغال
- شلغم ( شَلجَم )
- شنبليله ( حُلبَه )
- شويد ( شِبِت )
- شيرين‌بيان ( سوس )
- صَبِر
- عروسك پشت‌پرده ( كاكنْج )
- عَنّاب
- فلفل سياه
- قُدومِه شيرازى ( تودرى )
- كاسنى ( هِندِباى بستانى )
- كاهو ( خَس )
- كدو
- كنجد ( سِمسِم ، جُلجُلان )
- گاو زبان ( لسان الثّور )
- گزانگبين
- گشنيز ( كُزبُرَه )
- مرزنجوش
- مورد ( آس )
- ميخك ( قَرَنفُل )
- نعناع ( نعنع )
- نيلوفر
- وَشا ( اشَق )
- هِل ( قاقُلَه )
- هليله ( اهليلَج )
- هويج ( جَزَر )
- فصل نهم : نوآورىهاى دانشمندان مسلمان و ايرانى در علوم پزشكى
- الف ) جراحى
- 1 . جراحى سرطان
- 2 . تراكئوتومى « 2 »
- 3 . جراحى آب مرواريد « 1 »
- 4 . استفاده از نخ بخيه
- 5 . استفاده از پنبه در پزشكى
- 6 . استفاده از پنبه در شكستگى و دندان‌پزشكى
- 7 . سوزاندن در جراحى
- 8 . استفاده از فتيله دوطرفى در جراحى
- 9 . اره گيگلى « 4 »
- 10 . وضعيت والچر « 2 »
- 11 . درمان واريس
- 12 . لوله‌گذارى داخل نايى « 1 »
- ب ) علت‌شناسى و پاتوفيزيولوژى
- 1 . وزوز گوش « 1 »
- 2 . ارتباط ميان اگزوفتالمى « 3 » و گواتر
- 3 . تب
- 4 . تب يونجه
- ج ) داروسازى
- 1 . الكل
- 2 . استفاده از مواد شيميايى در داروسازى
- 3 . كپسول
- د ) بيهوشى
- ه ) بيمارىشناسى
- 1 . برايت « 2 »
- 2 . پرنوشى « 4 »
- 3 . هموفيلى
- 4 . مننژيت
- 5 . سياه زخم
- 6 . سل
- 7 . سل مفصلى
- 8 . لَقوه
- و ) آناتومى و فيزيولوژى
- نسخه لاتين طب منصورى
- 1 . ماهيچه‌هاى خارجى كره چشم
- 2 . بازتاب مردمكى « 1 »
- 3 . زايمان
- 4 . گردش خون كرونرى
- 5 . گردش خون ريوى
- 6 . ديدن اجسام
- 7 . شنيدن صدا
- ز ) درمان
- 1 . سنگ كليه
- 2 . شستشوى معده
- ح ) تشخيص افتراقى
- 1 . تشخيص افتراقى آبله و سرخك
- 2 . تشخيص افتراقى يرقان انسدادى از نوع هموليتيك
- ط ) دندان‌پزشكى
- ارتودونسى
- كتابنامه