الإمام علي بن أبي طالب ( ع ) ( فارسي ) — الصفحة ٥٠

وجه اشتقاق كلمه أمير

كسره ميم به معناى جلب كردن وفرآهم آوردن طعام است ، وپاسخ اين اشكال

كه مبدأ اشتقاق أمير با مير يكى نيست از چند وجه است :

الف ) اين كه قلب صورت گرفته باشد ( جا به جايى حروف يا تغيير بعضي به

بعض ديگر ) ، واين به چند جهت درست نيست وآن جهات روشن است .

ب ) آن كه أمير فعل مضارع به صيغه متكلم باشد ، وآن حضرت اين جمله را

مى فرموده ( أمير المؤمنين = مؤمنان را آذوقه مى دهم ) سپس علم بالغلبه شده وبه

صورت اسم در آمده وحضرتش بدين نام مشهور گشته است ، مانند تأبط شرا كه

جمله اى است كه نام شخصي شده است .

ج ) مراد آن است كه اميران دنيا را از آن رو أمير گويند كه به پندار خودشان

عهده دار تهيه خوراك وآذوقه وما يحتاج مردم در امر معاش آنهايند ، وعلي عليه السلام

هم أمير مؤمنان است وامارتش در امرى بزرگتر از أمور فوق است ، زيرا به آنان

خوراكى مى رساند كه موجب حيات ابدى ونيروى روحاني آنهاست گر چه با

ساير اميران در مورد مير جسماني نيز شريك است ، واين بهترين وجه است ) . ( 1 )

توضيح

اين كه در كلمه ( قلب ) صورت گرفته باشد ، درست نيست ، زيرا أولا قلب

خلاف قاعده أدبي است . ثانيا اگر عين الفعل مير ( ياء ) به فاء الفعل انتقال يافته

باشد مى شود يمر ، وزن فعيل آن مى شود : يمير ، وروشن است كه مقصود ما

حاصل نمى شود زيرا يمير غير از أمير است . واگر منظور از قلب ، قلب جوهري

يعنى ابدال باشد ، باز هم درست نيست ، زيرا دليلي براي اين قلب وجود ندارد .

واين كه أمير فعل مضارع باشد گر چه از وجه أول به واقع نزديكتر است اما

باز هم درست نيست ، زيرا اگر فعلى به صورت اسم در آمد ، بر أساس حكايت

( 1 ) - بحار الأنوار 37 / 293 .