الإمام علي بن أبي طالب ( ع ) ( فارسي ) — الصفحة ٢٣٤

تحقيق در مفردات آية

3 - مفهوم اذهاب : اذهاب به دو معنا به كار مى رود : 1 ) بر طرف ساختن چيزى

از محل خود پس از ثبوتش در آنجا ، چنان كه فقيه گويد : ( آب نجاست را از بين

مى برد ) يا ( توبه وانابه گناهم را از بين برد ) . 2 ) دور ساختن چيزى از محلى پيش

از آن كه بدانجا برسد گرچه آن محل في حد ذاته ممكن است كه آن چيز در آنجا

وارد شود ، چنان كه به دوست خود گويى : ( دوستى وشوق وصول به تو سختى راه

را از من برد ) . يا : ( خداوند بدى وبلا را از تو برد ) يا به چاه كن گويى : ( دهان چاه

را تنگ ساز . ) ونحويان گويند : ( مبتدأ را از عوامل لفظي مجرد ساز . ) يا : ( مصيبت

فلان كس خواب را از چشمم ربود ) . معناى اين جملات اين است كه : دوستى تو

مانع از وارد شدن سختى بر من شد ، وخداوند مانع از ورود بدى وبلا بر تو شد ،

وچاه كن از آغاز دهان چاه را گشاد گيرد وتنگ نسازد ، ومبتدأ از أول مجرد از

عوامل لفظي مى آيد . در همه اين مثالها بردن يك چيز پيش از وارد شدن

آنهاست بر خلاف مثالهاى أول ، زيرا آب نجاست را پس از وارد شدن بر محل از

بين مى برد ، وتوبه وانابه گناه را پس از انجام دادن وورودش بر نفس مىزدايد .

4 - رجس : راغب در مفردات گويد : ( رجس چيز ناپاك ونجس است . رجس

بر چهار وجه آمده است : يا منفور طبع است يا منفور عقل ويا منفور شرع ويا از

همه اين جهات مانند مردار ، زيرا مردار از نظر طبع وعقل وشرع منفور است .

ورجس شرعي مانند شراب وقمار . وكافران را رجس قرار داده از آن رو كه

شرك از نظر عقل زشت ترين چيزهاست . )

ابن منظور در لسان العرب رجس را به اين معاني آورده است : هر كار منفور ، چيز نجس ، گناه ، اضطراب ولرزه ، وسوسه شيطان ، شك ، كيفر .

علامه طباطبائى رحمه الله گويد : رجس صفتي است از رجاست وقذارت ( پليدى ) ،

وحالت وچگونگى در چيزى است كه موجب پرهيز ونفرت از آن مى شود .