الإمام علي بن أبي طالب ( ع ) ( فارسي ) — الصفحة ١٥٨

چگونه علي عليه السلام بهشت ودوزخ را تقسيم مىكند

مى برد ، ودوزخ در آن روز از همه آفريدگان در برابر فرمانهاى على فرمانبرتر

است . ( 1 )

پس از ملاحظه اين روايات ، بايد ببينيم كه معناى ( قسمت كننده بهشت

ودوزخ بودن علي عليه السلام ) آيا همان است كه برخى از عالمان أهل سنت مانند احمد

حنبل وبرخى از پيشوايان علم لغت مانند ابن منظور وابن أثير گفته اند ، يا معناى

لطيف تر ودقيق ترى دارد ؟ حافظ گنجى شافعي در كتاب كفاية الطالب ( ص 71 )

گويد : محمد بن منظور طوسي گفته است : ( نزد احمد حنبل بوديم كه مردى گفت :

اى أبا عبد الله چه گويى درباره اين حديثي كه على گفته است : ( من تقسيم كننده

بهشت ودوزخم ) ؟ احمد گفت : چه انكارى در اين حديث داريد ؟ مگر براي ما

روايت نشده است كه پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم به على فرمود : ( جز مؤمن تو را دوست

نمى دارد ، وجز منافق با تو دشمنى نمى كند ) ؟ گفتيم : چرا ، گفت : مؤمن در كجا

خواهد بود ؟ گفتيم : در بهشت . گفت : منافق در كجا ؟ گفتيم : در آتش ، گفت : پس

على قسمت كننده بهشت ودوزخ است ) .

ابن منظور در لسان العرب گويد : قتيبى در معناى اين حديث گفته است : مراد

آن حضرت اين است كه : مردم دو گروهند ، گروهى بامنند كه راه يافته اند ،

وگروهى بر ضد منند كه در گمراهيند مانند خوارج ، پس من تقسيم كننده دوزخم ،

نيمى با من در بهشتند ، ونيمى ديگر در دوزخ . وقسيم بر وزن فعيل به معاني

مقاسم است مانند سمير وجليس ( به معناى مسامر ومجالس ) . ( 2 )

ابن أثير نيز در نهاية مانند همين را گفته است .

اينان گويند : چون دوستان علي عليه السلام بهشتى ودشمنان أو دوزخيند ، گويى كه أو

( 1 ) - فرائد السمطين 1 / 106 . ( 2 ) - لسان العرب 12 / 478 ، مادة قسم .