تشريح الأبدان ( فارسي ) — الصفحة ٦٧

جمجمه « 1 » :

عظم لامى و عظم وتدى ، و بعضى نوع آن دو است ، چون كتف و عضد ، و بعضى چهار است ، چون ساعدين و ساقين ، و بعضى زياده از چهار ، چون عظم انامل و كف و قدم و اضلاع .

جمجمه « 1 » :

جمجمه « 1 » :

به مذهب اصحّ مخلوق است از هفت عظم ؛ « 2 » چهار به منزلهء جدران و يكى به منزلهء سطح كه آن را قاعدهء دماغ و وتدى « 3 » خوانند و دو به منزلهء سقف كه آن را قحف « 4 » خوانند « 5 » و جدران يمين و يسار را حجرى خوانند به واسطهء صلابت ؛ و آنچه به پيش سر افتاده آن « 6 » را جبهه « 7 » گويند « 8 » و آنچه بر خلف افتاده قمحدوه « 9 » خوانند « 10 » ؛ و چون در عدد استخوان سر خلاف « 11 » بود « 12 » قيد به مذهب اصحّ كرديم ؛ چه ، پيش بعضى يازده است :

( 1 ) . جمجمه - Skull . ( 2 ) . استخوانهاى كاسهء سر ( كالواريا ) ، هشت تا هستند كه چهار عدد فرد و ميانى ، و دو عدد زوج و طرفى مىباشند . استخوانهاى فرد عبارتند از فرونتال ( پيشانى ) Frontal ، اتموئيد ( پرويزنى ) ، Ethmoid ، اسفنوئيد ( شب پره‌اى ) Sphenoid ، اوكسيپيتال ( پس سرى ) Occipital . استخوانهاى زوج عبارتند از : تمپورال ( گيجگاهى ) Temporal ، پاريتال ( آهيانه‌اى ) Parietal . ( استخوان‌شناسى ، دكتر بهرام الهى ، ص 163 ؛ و نيز ، ر . ك : استخوان‌شناسى ، دكتر كيهانى ، صص 157 - 158 ) . ( 3 ) . استخوان وتدى : استخوان قاعدهء دماغ كه همهء استخوانها به روى نهاده شده است و ما بين مصفاة و قمحدوه و استخوانهاى صدغ واقع شده . ( ناظم الأطبّاء ، ذيل « وتدى » . ) ؛ و اصطلاح علمى آن « Sphenoide » يا استخوان شب‌پره ( خفّاشى ) است . ( ر ك : استخوان‌شناسى ، دكتر كيهانى ، صص 178 - 179 ) . ( 4 ) . ط : مخف ؛ قحف - Parietal . ( 5 ) . ج ، ط : گويند . ( 6 ) . ط : او . ( 7 ) . استخوان جبهه يا پيشانى - Frontal . ( 8 ) . ج ، ط : خوانند . ( 9 ) . استخوان قمحدوة يا پشت‌سرى - Occipital . ( 10 ) . س ، ن ، ل ، ط ، ش : - خوانند . ( 11 ) . ج ، ش ، ط : اختلاف . ( 12 ) . ط : است .