تشريح الأبدان ( فارسي ) — الصفحة ٩٩

المقالة الثّانية فى العصب

درآمده باشد و « 1 » به واسطهء اعصاب ادراك ناملايم كند ، چون كبد و طحال و كليه . پس عصب عبارت است « 2 » از جسمى ليّن ذو « 3 » حسّ و انعطاف ، يعنى دو تو كردن و صلب در انفصال ، يعنى گسستن ، و فايدهء او بالذّات افادهء حسّ و حركت باشد و بالعرض استحكام و توثيق اعضا « 4 » ؛ و اعصاب دو قسم است : قسمى از دماغ رسته و آن هفت زوج است كه حواسّ ظاهر و حسّ و حركت اعضاى عاليه بدوست ؛ « 5 » و قسمى از نخاع كه خليفهء دماغ

( 1 ) . ن : - و . ( 2 ) . ن : - عصب . . . است . ( 3 ) . ج ، ش ، ط : در . ( 4 ) . س : اعصاب ؛ ج : + است در اعصاب . ( 5 ) . منصور به تبعيّت از گذشتگان اعصاب مغزى را هفت جفت مىداند ، درحالىكه در تشريح اعصاب مغزى يا « Cranialnerves » ، دوازده جفت هستند كه از طرفين مغز شروع مىشوند . اولين عصب مغزى به نام عصب بويايى يا « Olfactorynerve » و مربوط به بوييدن است ؛ دومى عصب بينايى يا « Opticnerve » است كه از شبكيّه تا كياسم اوپتيك امتداد دارد و براى ديدن است . سومين و چهارمين و ششمين عصب مغزى به عضلات چشم عصب مىرسانند . نام چهارمين عصب شوقى يا اشتياقى « Trochlear » ، سومين عصب محرك مشترك چشم يا « Oculomotor » و ششمين ، عصب برون‌گردانندهء چشم يا « Abducens » مىباشد . عصب صورتى يا « Facial nerve » ، هفتمين عصب مغزى ، حسّى و حركتى است و عضلات صورت ، گوشها و كاسهء سر را كنترل مىكند . هشتمين عصب مغزى ، عصب شنوايى يا « Acoustic nerve » مىباشد . عصب زبانى حلقى يا « Glossopharyngeal nerve » يا نهمين عصب مغزى است . عصب واگ يا « Uagusnerve » يا ريوى معدى ، دهمين عصب مغزى است . عصب اسپينال يا راجعهء نخاعى يا « Spinal accessory nerve » ، يازدهمين عصب مغزى است ؛ و عصب زيرزبانى يا « HypogLossal nerve » دوازدهمين عصب مغزى و يك عصب حركتى است كه عضلات زبان را كنترل مىكند . ( ر ك : آموزش اصطلاحات پزشكى ، صص 571 - 574 ) .