مفتاح الطب ومنهاج الطلاب — الصفحة ٣١١

كتاب مفتاح الطّب

طبيعت را به زبان سريانى كيان خوانند .

الكيفيّة 78 / 13

كيفيّت مانند سياهى وسپيدى ، وگرمى وسردى ، وترى وخشكى ، وبيمارى وتندرستى است .

الكيفيّات الأربع الأمّهات 95 / 9

عبارتند از حرارت ( - گرمى ) وبرودت ( - سردى ) ورطوبت ( - ترى ) ويبوست ( - خشكى ) . اينها را امّهات ( - مادرها ) خوانند زيرا كيفيّات ديگر تابع اينهايند وبا پديد آمدن اينها پديد مىآيند مانند رنگها ومزه‌ها وبوىها ومانند اينها .

الكيلوس 163 / 10

خوردنى ونوشيدنى كه در معده مخلوط شده وپخته گرديده است .

الكيموس 163 / 7 « 1 »

مادّه وخلطى كه در بدن انسان پديد مىآيد .

اللّحم 111 / 13 « 2 »

گوشت بر دو قسم است : يكى كه حشوشظاياى ( - جمع شظيّة پاره ، شكافته ) عصب است در عضله كه آن را « لحم مطلق » خوانند ، وديگرى حشو ميان عروق در احشاء است مانند گوشت طحال وگوشت ريه .

( 1 ) كلمهء « كيلوس » و « كيموس » يوناني تا اين أواخر مورد استعمال دانشمندان بوده است چنانكه حاج ملا هادي سبزوارى در شرح غرر الفرائد ص 290 مىگويد : أولها المعدى للكيلوس * والكبدى الثاني للكيموس ( 2 ) « لحم » و « عصب » هريك همانند ديگرى است ولى لحم خون آميز ونرم وگرم است وعصب برخلاف آن است . كتاب جالينوس في الاسطقسات ص 120 .