مفتاح الطب ومنهاج الطلاب — الصفحة ١٨١
پيوست ( 1 ) از ابن سرابيون تا ابن هندو از محمدتقى دانش‌پژوه
از ابن سرابيون تا ابن هندو
از شهرهاى دانشگاهى إيران شهر وسورستان مىتوان أنطاكية وأدس ونصيبين وقنسرين وتيسفون وسرانجام جندي شاپور را ياد كرد .
شهر جنديشاپور كه « به از انديشاپور » و « وندى شاپور » و « بيت لاپات » يا « بيل‌آباد » ( شاه اباد كنونى ) ناميده مىشود وميان دو شهر شوش وشوشتر مىباشد ، هنگام پيروزى إيران بر روم در جنگى كه ميان شاپور ساسانى ( 241 - 272 ) وو الريانوس ( 253 - 259 ) درگرفت گويا در سالهاى 258 - 260 بنياد گرفته وجايگاه گرفتاران جنگى رومى بوده است .
شاپور كه اين شهر را براي بيگانگان رومى گرفتارشدهء در جنگ ساخته بود ، گروهى از پزشكان يوناني را در آنجا آورده وآنان پزشكى هيپوكراتى ( بقراطى ) با خود بدانجا برده‌اند . پزشكان سريانى زبان نيز در آنجا مىبوده ونگارشهاى جالينوس وديسقوريدوس وديگران را مىخوانده وترجمه وگزارش مىكرده‌اند .
تا اينكه خسرو انوشيروان ( 521 - 579 ) دانشگاه پزشكى آنجا را بنياد نهاده وبيمارستانى نيز با آن بوده است . دانش يوناني را در آنجا به زبان آرامى مىآموختند وبرنامهء آن آموزشگاه مانند برنامهء دانشگاههاى اسكندريه وأنطاكية بوده ، مگر اينكه دانشجويان در آنجا مىكوشيدند تا در پزشكى سرامد كردند ، ودر اين دانش هرچه بيشتر آگاهى يابند . اين شهر جايگاه پزشكان نستورى هم بوده وآن را پروين
Pleias
يا انجمنگاه پزشكان نامور نستورى مىخوانده‌اند .
سرانجام آموختگان دانشگاه جندي شاپور را دستگاه خلافت عربى به بغداد فرا خوانده وآنان آنچه در آن دانشگاه آموخته بودند ، همهء آنچه كه از دانشگاههاى