رؤيت هلال ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٠.١٤٢

ج ) اختلاف در ثبوت هلال ذي حجه در منابع فقهى

در اينجا فتواى عده‌اى از مراجع معاصر در اين زمينه را نقل مىكنم :

الف ) آية الله حكيم رحمه اللّه ( م 1390 ) :

تبعيت از آنها در وقوف عرفات ومشعر از جهت تقيّه ، ظاهرا صحيح است ومبرئ ذمّه مىباشد چه علم به مخالفت با واقع داشته باشد يا نداشته باشد واحتياج نيست انسان خود را در معرض اذيت واهانت قرار دهد . پس كفايت مىكند وقوف با آنها . اما بقيهء اعمال در منا ؛ مثل رمى جمره وقرباني وسر تراشيدن وبيتوته كردن شبهاى تشريق ، ظاهر آن است كه اگر شك داشته باشد ؛ يعنى نمىداند حكم قاضى با واقع مطابق است يا نيست ، در اين صورت ، تبعيت از آنها در اعمال منا نيز كافى است واگر يقين به مخالفت داشته باشد ، ظاهر اين است كه موافق مذهب شيعه اعمال منا را به جا آورد .

ب ) آية الله سيد محمود شاهرودى ( م 1394 ) :

متابعت حكم قاضى سنّى جايز نيست ولى در اين مسأله رجوع به مجتهد مطلق كه تبعيت را مجزى مىداند جايز است .

ج ) آية الله سيد هادي ميلانى ( م 1395 ) :

در صورتي كه نداند حكم أو مخالف واقع است ، مىتواند به حكم أو عمل نمايد .

د ) آية الله سيد احمد خوانسارى ( م 1405 ) : فتواى ايشان عين همان فتواى شيخ انصارى است كه از مناسك ايشان نقل شد .

ه‍ ) آية الله سيد أبو القاسم خوئى ( م 1413 ) :

اگر احتمال مطابقت با واقع در حكم آن حاكم باشد ، ظاهر اين است كه از باب تقيّه تبعيت لازم است ودر روز وقوف آنها وقوف به عمل آيد . در فرض تقيّه تبعيت از حاكم سنّى واجب است ودر صحّت حج كفايت مىكند وحاجتي به احتياط نيست . اگر شخصي به اسم احتياط مخالفت تقيه نمايد مرتكب حرام شده وآن وقوف جزء حج نخواهد شد واگر به آن اكتفا نمايد حج أو باطل است .

و ) آية الله سيد محمّد رضا گلپايگانى رحمه اللّه ( م 1414 ) :

اگر از جهت تقيّه ناچار به متابعت واز عمل به وظيفهء خود خائف باشند ، أقوى صحت وكفايت همين حج است از حجّة الاسلام ، هر چند عالم به خلاف باشند واگر بدون