جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٥٥

فصل 6 عمل همان سزا و پاداش است

« و چون نامه ها پراكنده شود » و نيز :

« فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءكَ فَبَصَرُكَ اليَوْمَ حَديد » 50 : 22 ( ق ، 22 ) « پرده ات را از تو برداشتيم و امروز ديده ات تيزبين است » .

ناظر به همين معنى است - ادراك او فعليّت يابد و علمش عينى شود و رازش آشكار گردد . آنگاه ثمرات افكار و اعمال خود را ببيند ، و نتايج انديشه ها و كارهاى خويش را مشاهده كند و بر سزاى نيكيها و بديهاى خود آگاهى يابد ، و همهء حركات و سكنات در برابرش حاضر شود ، و حقيقت اين قول خداى را ، سبحانه ، ادراك كند :

« وَكُلّ إنْسان ألْزَمْناه طائِرَه في عُنُقِه وَنُخرِجُ لَه يَوْمَ الْقِيامَةِ كِتابا يَلقاه مَنْشُورا إقْرَأ كِتابَكَ كَفى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيبا » 17 : 13 - 14 ( اسراء ، 13 - 14 ) « هر انسانى را ، اعمالش [ يا سرنوشتش ] را به گردنش آويخته‌ايم و روز قيامت نامه اى براى او بيرون خواهيم آورد . نامهء خويش بخوان كافى است كه امروز خود حسابگر خود باشى » .

آنگاه كسانى كه در دنيا از حالات خود غافل بوده و ساعات عمر خويش را تباه ساخته‌اند مىگويند :

« ما لِهذَ الْكِتابِ لا يُغادِرُ صَغيرَة وَلا كَبيرَة الا أَحصاها ، وَوَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِرا ، وَلا يَظْلِمُ رَبَّكَ أَحَدا » 18 : 49 ( كهف 49 ) .

« اين چه نامه اى است كه هيچ عمل كوچك و بزرگى نيست مگر آن را به شمار آورده ، و هر چه كرده‌اند حاضر يابند ، كه پروردگارت به هيچ كس ستم نمىكند » .

يَوْمَ تَجِدُ كُلّ نَفْس ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْر مُحْضَرا وَما عَمِلَت مِنْ سُوء تَوَدّ لَوْ انّ بَيْنَها وَبَيْنَه أَمَدا بَعيدا « 3 : 30 ( آل عمران ، 30 ) .

» روزى كه هر كس آنچه كار خوب كرده و آنچه كار بد كرده حاضر بيابد و دوست دارد كه ميان او و كارهاى بدش فاصله اى بس دور باشد « .

و آنچه عقيدهء تجسّم أعمال را تأييد مىكند اين است كه ملكات اخلاقى