جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣٠٩

خوف و رجاء ملازم يكديگرند

يَرْجُونَ رَحْمَةَ الله » 2 : 218 ( بقره ، 218 ) « كسانى كه ايمان آورده و كسانى كه هجرت كرده و در راه خدا به جهاد پرداخته‌اند آنها به رحمت خدا اميدوارند » .

و نيز :

« فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَرِثُوا الْكِتابَ يَأخُذُونَ عَرَضَ هذَا الاْءدْنى وَيَقُولُونَ سَيُغْفَرُ لَنا » 7 : 169 ( اعراف ، 169 ) « از پس آنها ( امّتهاى گذشته ) جانشينانى بجا ماندند كه كتاب [ آسمانى :

توراة ] را به ميراث بردند و متاع اين دنيا را گيرند و گويند : ما را خواهند بخشيد » .

و قول پيغمبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم : « الكيّس من دان نفسه و عمل لما بعد الموت ، و الأحمق من اتّبع نفسه هواها و تمنّى على اللَّه الجنّة » .

« زيرك و هوشيار آن است كه بر نفس خويش مسلَّط است و براى بعد از مرگ عمل كند ، و احمق آن است كه از هوى و هوس پيروى كند و از خدا آرزوى بهشت دارد » . و روايتى است از امام صادق عليه السّلام كه شخصى به ايشان عرض كرد :

مردمى گناه مىكنند و مىگويند ما اميدواريم ( به رحمت خدا ) و پيوسته چنيناند تا مرگشان فرا مىرسد ، فرمود :

« هؤلاء قوم يترجّحون في الأمانىّ كذبوا ليسوا براجين ، إنّ من رجا شيئا طلبه ، و من خاف من شيء هرب منه » .

« اينها مردمى هستند كه به آرزوها دلخوشند ، دروغ مىگويند كه اميدوارند ، هر كه به چيزى اميدوار باشد آن را طلب مىكند ، و هر كه از چيزى بترسد از آن مىگريزد » . و مردى گويد به امام صادق عليه السّلام عرض كردم : گروهى از دوستان شما مرتكب گناهان مىشوند و مىگويند ما اميدواريم ، فرمود :

« كذبوا ، ليسوا لنا بموال ، أولئك قوم ترجّحت بهم الأمانىّ ، من رجا شيئا عمل له ، و من خاف شيئا هرب منه » .

« دروغ مىگويند ، دوست ما نيستند ، آنها مردمى هستند كه به آرزوها مىگذرانند ، هر كه به چيزى اميدوار باشد براى رسيدن به آن كار مىكند ، و هر كه از چيزى بترسد از آن مىگريزد » . و نيز از آن امام روايت شده است كه فرمود :