شد الإزار في حط الأوزار عن زوار المزار ( المزارات أو مزارات شيراز ) — الصفحة ٥٠١

حواشي وإضافات بقلم محمد بن عبد الوهاب قزوينى

سپس ابن بطوطة در ج 2 ص 149 در ضمن شرح ملاقاتى كه در حدود سنهء 745 با يكى از كبار أولياء موسوم بشيخ جلال الدين تبريزى « 1 » كه ساكن غارى بوده در جبال كامرو « 2 » [ يعنى آسام امروزى در سرحدّات شمال شرقي هند در جنوب تبّت ] نموده گويد : « اين شيخ صاحب كرامات شهيره ومآثر عظيمه بود واوّلين روزى كه ما بين من وأو ملاقاة دست داد ديدم كه شيخ مزبور فرجيّهء « 3 » ( يعنى خرقهء ) از كرك « 4 » بر تن دارد ، آن فرجيّه مرا بسيار خوش آمد ودر دل خود آرزو كردم كه كاش شيخ آنرا بمن دادى ، در وقت وداع شيخ بگوشهء غار رفت وفرجيّه را از تن

( 1 ) - در اينجا يعنى در ص 149 از ج 2 ابن بطوطة نسبت اين شيخ جلال الدين را در همه چاپهاى ابن بطوطة « تبريزى » نوشته‌اند ولى در ص 167 نسبت أو در همهء چاپها « شيرازي » مرقوم است ومعلوم نشد كدام يك أزين دو صورت تصحيف ديگرى است ، ( 2 ) - اين ناحيهء كامرو كه در نواحي شمالي جبال آسام وجنوب تبت واقع است امروزه در عموم نقشه‌هاى مرزى هند باملاى كامروپ KAMRUP مرقوم است ، ( رجوع شود بكتاب « منتخبات از سفرنامهء ابن بطوطة « بانگليسى تأليف مستر گيب H . AR . GIBB مستشرق انگليسى ص 268 و 366 حاشيهء 9 ) ، - مستر گيب مزبور از قول يول YULE محقق معروف انگليسى ومترجم سفرنامهء ماركورپولو متخصص در معرفت جغرافياى تاريخي چين وخطا وهند وخطّ سير ماركوپولو وابن بطوطة نقل ميكند كه بدون هيچ شك وشبهه ناحيهء كه ابن بطوطة در جبال كامروپ شيخ جلال الدين مذكور را ملاقاة نموده ناحيهء سيلهت SYLHET امروزى است كه شهر مركزى آن نيز موسوم بهمين اسم وجزو ايالت آسام است وواقع است در چهارصد وشصت كيلومترى شمال شرقي كلكته وهنوز قبر شاه جلال ( - شيخ جلال الدين مذكور ) در آن شهر موجود وزيارتگاه عمومى ومحل احترام وتجليل عامهء مسلمين اهالى است ( رجوع شود نيز باطلس بزرگ هاشت نقشه شمارهء BH 46 وبعموم نقشه‌هاى مفصّل هند وبقاموس جغرافى ويوين دوسن مارتن در تحت عنوان SAILHET ، - ( 3 ) - كلمهء كه ما بخرقه ترجمه كرده‌ايم در أصل متن عربى « فرجية » است وفرجية بفتح فاء وفتح راء مهمله وجيم مكسوره وياء آخر حروف مشدّد ودر آخر تاء تأنيث نوعي جبّه بوده است پشمين ووسيع وبا آستينهاى فراخ وبسيار دراز كه از سر انگشتان ميگذشته ولى منتهى اليه آستينها مسدود بوده يعنى شكاف نداشته ودستها از آن بيرون نمىآمده ( ذيل قواميس عرب از دزى ) ، ( 4 ) - كلمهء كه ما بكرك ترجمه كرده‌ايم در أصل متن عربى « مرعز » است بكسر ميم وسكون راء مهمله وكسر عين مهمله ودر آخر زاء معجمهء مشدّده وآن عبارت است از پشم بسيار نرم كه از مويهاى ريزهء بن پشم بز تهيه كنند وبفارسى كرك گويند بضم كاف عربى وسكون راء مهمله ودر آخر نيز كاف عربى ( كتب لغت عربى در « مرعز » وفرهنگهاى فارسي در كرك » ،