أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي ) — الصفحة ٤٢٢

جيحون وكرانه‌هايش

رودخانه بشمار مىرود .

كالف : در كرانهء باخترى رودخانه است . مسجدى در رباط ذو القرنين دارد كه برابر رباط ذو الكفل در سمت هيطل است . در جيحون هيچ جائى جز كالف نيست كه بتوان يك شهر در دو كرانه‌اش ساخت چنانكه در بغداد وواسط است . واين به سبب پهناى نهر ونداشتن ساحلى شن‌زار است .

زَمّ : شهري بزرگ در كرانه است . جامعش در ميان بازار سرپوشيده است . از جيحون مىآشامند . آب در روزهاى حصاد تا ميان شهر مىرسد .

نويده : شهري كوچك در سمت هيطل است . جامعش در ميان شهر است .

فِرَبْر : در سمت هيطل به فاصلهء يك فرسنگ [ از رودخانه ] است آباديهايش اندك ، خراجش كم انگورهايش نيكو آب راهش باريك است . كهندژى آباد [ با يك در ] وكاروانسراهاى خوب دارد . جامعش زيبا دم دروازهء شهر در سمت بخارا است . مصلائى بيرون دروازه دارد نصر بن أحمد را در آنجا كاروانسرائى هست كه راه‌ماندگان را در آن پذيرائى مىكنند .

آمل : آباد است ديگر شهرهاى اين سرزمين نيز آباد وپربركت‌اند .

در سمت خراسان يك فرسنگ از رودخانه دور است پر از آبادي ، با خراجى * سنگين است . آبش فراوان آباديهايش نيكو در كنار شن زار است ، بازارهاى سرپوشيده ، انگور نيكو دارد . جامعش بر تپه [ دور