أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي ) — الصفحة ٣

تذكار لازم

به تفصيل بيان كرده است كه چگونه در ديار اسلامى سفر كرده وبراي تأمين معيشت خود گاه معلمي كرده واز تبحر خود در فقه بهره گرفته وبه كسبها ومشاغل گوناگون پرداخته ، وگاه به سنت روزگار خود زندگى طلبگى داشته وآواره وجهانگرد بوده است . خود أو مىگويد كه فقيه فرائضي ( داناى به تقسيم شرعي ميراث ) وصوفي وعابد وزاهد وتاجر وورّاق ( استنساخ كننده كتاب ) ومجلد ( صحاف ) وامام جماعت ومؤذن وكاتب ومذكّر وواعظ وجز اينها شده است . از لحاظ اعتقادات ديني مقدسي به ظاهر مذهب التقاطى داشته ودر بند تعصبات وجزئيات نبوده است . از فرقه كراميّان نيشابور وخراسان كه شايد در فلسطين هم با آنها آشنا بوده است ، با لحنى مساعد سخن مىگويد ، آشكارا نسبت به عقايد معتزليان اظهار تمايل مىكند ، به صوفيان سخت علاقه‌مند است واز خانقاه أبو إسحاق بلوطى در - كوهستانهاى جنوب شام وصف جالبى آورده است . در چند جا تمايل خود را به تشيع نشان داده ، واز جمله مىنويسد كه چگونه در مسجد واسط با مردى به نزاع برخاسته كه از معاوية در مقابل علي ( ع ) طرفدارى مىكرده است . از همهء اينها معلوم مىشود كه مقدسي سعهء صدر داشته ومشتاق آن بوده است كه در مذاهب مختلف دين وفلسفه به جستجو بپردازد وبهترين آنها را انتخاب كند .

أساس آگاهى ما دربارهء متن أحسن التقاسيم مبتنى بر دو نسخه موجود از آن در برلن واستانبول است ، ولى البتة نسخه‌هاى جديدترى كه از روى همين دو متن اصلى فرآهم آمده نيز در دست است . دخويه از همهء اينها در چاپ علمي خود در مجموعه جغرافيايى عربى ، سوم ليدن 1877 چاپ 1906 ميلادي با كمي تجديد نظر ، استفاده كرده است . به