مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى — الصفحة ٣٦٥

تشريق ششم در عدالت به نسبت با متعلّقان وخويشان

اهمّ مهمات در باب عدالت مراعاة معتدل است در معاشرت أقارب ومتعلّقان ، چه هر كه / 21 -

/ اين قسم را اهمال نمايد از عدالت با « 1 » أجانب قاصرتر بود واز طريق أو دورتر واز فرمان حقّ بيرون آمده وبر خود ظلم كرده ، پس اختلال اين قسم موجب اختلال جميع اقسام است دون العكس . قال اللّه - تعالى - : وَاعْبُدُوا « 2 » اللَّهَ وَلا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً وَبِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَبِذِي الْقُرْبى « 3 » .

بعد از تعظيم حق - تعالى - عزّت وحرمت مادر « 4 » وپدر است ، چه از آن روى كه سبب قريب وجود أو است وواسطهء روزى أو ، مناسبتى با حضرت مسبب الأسباب دارد واز تعظيم أو نصيبي مىبرد كه : الأب ربّ ، واز آن روى كه رهنما وآموزگار است از تعظيم طائفهء اوّل وثاني حظّى وافر بدو مىرسد ، واز آن روى كه نظام أمور وترتيب معاش أو بر أو است وسياست ورعايت وحمايتش از أو به قسطى از تعظيم طائفه سيّم « 5 » مخصوص است ، واز آن روى كه هم مدبّر أمور وكارساز أو است تعظيم طائفهء چهارم را مستحقّ است ، پس خواصّ اين چهار طبقه « 6 » را حايز « 7 » است با ضميمهء ساير صفت ايجاد وربوبيّت « 8 » . ومادر در سببيّت وربوبيّت « 9 » شريك پدر ودر آموزگارى وكارسازى با أو برابر ، الّا حقوق أو روحانىتر ولطيف‌تر واز آن اين صعب‌تر ودشوارتر ، از اين جهت فرمود :

( 1 ) . ش : - با ( 2 ) . - ن ، ش : فاعبدوا ( 3 ) . قسمتى است از كريمهء 36 النّساء . ( 4 ) . ش : پدر ومادر ( 5 ) . ش : سوّم ( 6 ) . ن : طائفه ( 7 ) . چ : جايز ( 8 ) . چ ، د ، ن : - و ( 9 ) . ايجاد . . . ربوبيّت