قاموس البحرين ( فارسي ) — الصفحة ٣٤١
فصل سوم در بيان تعيين افضل مردمان بعد پيغامبر عليه السلام
فصل سوم در بيان تعيين افضل مردمان بعد پيغامبر عليه السلام
فصل سوم در بيان تعيين افضل مردمان بعد پيغامبر عليه السلام
بدان كه مراد از افضل در اينجا كسى است كه مستحقّ اكثر ثواب بود . و در افضل مردمان بعد پيغامبر - عليه السلام - اختلاف است : نزديك اهل سنّت و قدماى معتزله ، افضل مردمان بعد پيغامبر - عليه السلام - ابو بكر است - رضى الله عنه - و نزديك شيعه و اكثر معتزلهء متأخر ، عليّ است - كرّم الله وجهه .
احتج أهل السنّة بوجهين :
الأوّل : قوله تعالى « وَ سَيُجَنَّبُهَا الْأَتْقَى الَّذِي يُؤْتِي مالَهُ » « 1 » ، السورة . و المراد هو أبو بكر - رضى الله عنه - عند أكثر المفسرين . و الأتقى أكرم عند الله تعالى ، لقوله تعالى :
« إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ » « 2 » ، و الأكرم عند الله أفضل . « 3 »
( 1 ) . ليل / 17 . ( 2 ) . حجرات / 13 . ( 3 ) . مجموع احاديثى را كه در ذيل اين آيه [ سيتجنبها الاتقى ] در كتب روايى موجود است ، مىتوان به سه دسته تقسيم نمود : الف - رواياتى كه از طريق اهل سنّت نقل شده و دالّ بر آن است كه مراد از « اتقى » ابو بكر است . اين روايات از ديد علماى اماميه مردود به شمار مىآيند . ب - روايت ضعيفى كه [ از برقى از اسماعيل بن مهران از ايمن بن محرز از ابى بصير ] از امام صادق ( ع ) نقل است ، مبنى بر اين كه : امام در تفسير آيهء « وَ سَيُجَنَّبُهَا الْأَتْقَى » فرمود : امّا اين آيه مربوط است به رسول خدا ( ص ) و هركه او را پيروى كند ، و امّا آيهء « الَّذِي يُؤْتِي مالَهُ يَتَزَكَّى » در خصوص امير المؤمنين ( ع ) است . چون درباره همان حضرت است كه در جاى ديگر فرموده : « وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ » ، و امّا آيهء « وَ ما لِأَحَدٍ عِنْدَهُ مِنْ نِعْمَةٍ تُجْزى » راجع به رسول خدا ( ص ) است كه احدى به او نعمتى نداده ، تا جزاى آن را از او طلبكار باشد ، بلكه نعمت آن حضرت است كه بر تمامى خلائق جارى است . ج - صحيح حميرى كه دلالت بر آن دارد كه مقصود از « اتقى » ابو دحداح است . از ديد علماى شيعه تنها روايت اخير قابل اعتماد و استناد مىباشد . در هر صورت اين رواياتى است كه در شأن نزول آيهء شريفه نقل شده است ؛ و همانطور كه محققين مفسرين -