قاموس البحرين ( فارسي ) — الصفحة ٣٢١

خاتمه

خاتمه

خاتمه

وعيد اصحاب كبائر نزديك اهل سنّت منقطع است ، يعنى الله تعالى ايشان را از دوزخ بيرون آرد و در بهشت جاى دهد . و نزديك معتزله وعيد ايشان منقطع نيست . و حقّ قول اهل سنّت است . زيرا كه الله تعالى مىفرمايد : « إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ » « 1 » . و اين نصّ دليل واضح بر تحقق اين مطلوب است .

و دليل معتزله قول الله تعالى است : « إِنَّ الْفُجَّارَ لَفِي جَحِيمٍ » « 2 » .

و جواب اين دليل آن است كه : اين نصّ موجب دوام عذاب نيست ، و مدّعا دوام عذاب است .

و دليل ديگر نيز قول الله تعالى است : « وَ مَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً فَجَزاؤُهُ جَهَنَّمُ خالِداً فِيها » « 3 » .

و جواب اين دليل آن است كه قول الله تعالى « فجزاؤه » الآية ، دلالت مىكند كه صاحب كبيره مستحقّ عذاب دائمى است و استحقاق موجب وقوع نيست .

و اجماع است كه وعيد كافر معاند دائمى است . امّا كافرى كه در اجتهاد مبالغت نمود و به حقّ نرسيد ، گمان جاحظ و عنبرى كه از معتزله‌اند آن است كه وعيد او منقطع است ؛ چه او معذور است ؛ زيرا كه الله تعالى مىفرمايد : « وَ ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ » « 4 » . و باقى قوم اين معنى را منكرند ، و دعوى مىكنند كه در باب وعيد دائمى او اجماع است .

( 1 ) . نساء / 48 . ( 2 ) . انفطار / 14 . ( 3 ) . نساء / 93 . ( 4 ) . حج / 78 . اين آيهء شريفه در متن به صورت « و ليس عليكم » آمده است .