قاموس البحرين ( فارسي ) — الصفحة ٣١٣

فصل دوم در بيان آنكه ايمان قابل زيادت و نقصان است يا نه

[ مقالت چهارم - در بيان ايمان و كفر ]

[ مقالت چهارم - در بيان ايمان و كفر ]

[ فصل اوّل در بيان حقيقت ايمان و كفر ]

[ فصل اوّل در بيان حقيقت ايمان و كفر ]

فصل دوم در بيان آنكه ايمان قابل زيادت و نقصان است يا نه

فصل دوم در بيان آنكه ايمان قابل زيادت و نقصان است يا نه

بدان كه محققان كه ايمان را عبارت از تصديق مىگويند ، در اين مسأله دو فرقه شده‌اند :

فرقه أوّل بر آنند كه ايمان قابل زيادت و نقصان نيست . و فرقهء دوم مىگويند كه :

ايمان قابل نقصان نيست ؛ لأنّه لو نقص لما بقى إيمانا ، و ليكن قابل زيادت است . زيرا كه الله تعالى مىفرمايد : « وَ إِذا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آياتُهُ زادَتْهُمْ إِيماناً » « 1 » ، « لِيَزْدادُوا إِيماناً مَعَ إِيمانِهِمْ » « 2 » ، « وَ يَزْدادَ الَّذِينَ آمَنُوا إِيماناً » « 3 » ، « وَ ما زادَهُمْ إِلَّا إِيماناً وَ تَسْلِيماً » « 4 » ، « فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَزادَتْهُمْ إِيماناً » « 5 » . و اين همه نصوص مفيد اين مطلوب است .

و قومى كه نزديك ايشان طاعات داخل در حقيقت ايمان است قائلند كه ايمان قابل زيادت و نقصان است . و استدلال ايشان هم بدين آيات مذكوره است .

و حقّ قول فرقهء أوّل است . زيرا كه مسمّاى تصديق شيء واحد است ، قابل زيادت و نقصان نيست .

و قيل : الحقّ أنّ الإيمان قابل للزيادة و النقصان سواء كان بمعنى الطاعات و هو ظاهر أو بمعنى التصديق . لأنّ التصديق بالقلب هو الاعتقاد « 6 » الجازم ، و هو قابل للشدّة و الضعف ، إذ الاعتقاد بأجلى البديهيات كقولنا : « الشيء إمّا موجود أو لم يكن » أقوى الاعتقادات . « 7 » ثم الاعتقاد بما دونه كقولنا : « الأشياء المساوية لشيء واحد متساوية » و

( 1 ) . انفال / 2 . ( 2 ) . فتح / 4 . ( 3 ) . مدثر / 31 . ( 4 ) . احزاب / 22 . ( 5 ) . توبه / 124 . ( 6 ) . اصل : لاعتقاد . ( 7 ) . اصل : لاعتقادات .