قاموس البحرين ( فارسي ) — الصفحة ١٥٨

فصل أوّل در بيان حقيقت نفس انسانى

و فيه نظر إذ اختلاف الأجسام « 1 » بالصورة النوعية أيضا يوجب اختلافها بصورة اخرى و إلّا يلزم الترجّح بلا مرجّح كما ذكروا بعينه فيتسلسل .

بحث دوم در جواهر روحانيّة

و اين بحث مشتمل سه فصل است

فصل أوّل در بيان حقيقت نفس انسانى

بدان كه مراد از نفس انسانى چيزى است كه هريكى به لفظ « أنا » اشارت به دو مىكند ؛ يعنى أنا فعلت و أنا قلت مىگويد .

و در نفس انسانى اختلاف « 2 » است :

نزديك قومى نفس انسانى جسم است ؛ و آن همين هيكل محسوس است . و ميل بيشتر متكلمان هم بدين است . و اين قول ضعيف است . لأنّ الإنسان « 3 » باق من أوّل عمره إلى آخره . لأنّ كلّ أحد يعلم بالبديهة أنّه الّذي كان طفلا ثم صار شابّا ثم صار شيخا . و الهيكل دائما فى التبدّل و التحلّل خارجا و داخلا . لأنّ أجزائه الخارجية و الداخلية دائما فى التبدّل و التحلّل . فالهيكل كلّ يوم بل كلّ ساعة غير الّذي كان قبله و بعده مع اتّحاد

( 1 ) . اصل : لأجسام . ( 2 ) . اصيل‌ترين و مهمترين منبع در تعديد و تفصيل آراى موجود پيرامون حقيقت نفس - بعد از كتاب نفس ارسطو - شفاى بوعلى است . از اين رو بهتر آن است كه براى اطلاع بيشتر از اين آرا و ادلّه و ايرادات وارد بر آنها به اين صحيفهء منيفه مراجعه شود . ( 3 ) . اصل : لإنسان .