شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٥٠١

[ لغات ]

( صال ) : با نيرومندى خود را به كارى واداشت .

( يد جدّاءيا يد جذّاء ) : دست قطع شده وشكسته .

( الطّخيه ) : ظلمت وتاريكى ، عرب به شب تاريك مىگويد ليلة طخياء - تركيب اين كلمه در سخن امام ( ع ) دلالت بر تاريكى كارها ومشكل بودن آنها دارد واز همين معنى است كلمة طخياء يعنى كلام گنگ ونامفهوم .

( الهرم ) : سنّ بالا وپيرى .

( الكدح ) : كوشش وكار ( هاتا ) : اسم اشاره است براي مؤنّث .

( احجى ) : به عقل نزديكتر است .

( القذى ) : چيزى كه چشم را آزار دهد مانند غبار وخاشاك .

( الشّجى ) : چيزى كه از غصه وغم در گلو گير كند .

( التراث ) : چيزى كه به ارث مىماند .

( أدلى فلان بكذا ) : به كسى نزديك شدن وچيزى را به أو واگذار كردن .

( شتّان ما هما ) : چقدر دوراند از هم .

( شتان ما عمرو وزيد ) : زيد وعمرو با هم زياد فرق دارند .

( كور النّاقه ) : با شتر مسافرت كردن .

( الاقاله ) : بهم زدن معامله .

( الاستقاله ) : خواستن از كسى كه معامله را به هم بزند .

( شدّ الامر ) : كار دشوار شد .

( تشطّر ) : هر كسى قسمتى را براي خود گرفت .

( الحوزه ) : طبيعت ، ناحية .

( الكلم ) : جراحت .

( عثار ) : لغزيدن . هر گاه پاى شخص به سنگ يا چيزى مثل آن برخورد كند وبيفتد مىگويند عثر يعنى لغزيد .

( الصّعبه ) : شترى كه هنگام محمل بستن يا سوار شدن رام نيست .

( شتق النّاقة بالزّمام واشتق لها ) : زماني است كه سواره مهار ناقة را بكشد وبا قدرت آن را از حركت باز دارد .

( الخرم ) : شكافته شدن ودو تا شدن .

( أسلس لها ) : آن را آزاد گذاشت .

( تقحّم في الامر ) : وقتي انسان خود را در كارى بشدّت وارد سازد .

( منى النّاس ) : مردم گرفتار شدند .

( الخبط ) : حركت غير مستقيم .

( شماس ) : فراوانى اضطراب ، دلهره .

( التّلوّن ) : تغيير حالت .

( الاعتراض ) : نوعي تغيير حالت . أصل آن در عرض راه ، راه رفتن با نشاط وشادى است .

( هن ) : بر وزن أخ كناية از چيزى زشت وناپسند است . أصل آن هنو مىباشد . عرب مىگويد هذا هتك ، يعنى اين زشتى تو است .