شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٠

خطبهء سيّد رضى

موجب روشنايى ذهن مىشود ، سرايت كرده است وگويا آن سخن در نفس وذات خود داراى روشنايى ونورانيّت است .

اعتراض الشك : ترديد خاطري كه مانع از قطع پيدا كردن به يكى از دو طرف شك باشد .

قبع القنفذ قبعا وقبوعا : وقتي كه خارپشت سرش را در زير پوستش مخفى كند وبه همين معناست اگر شخصي سرش را در زير پيراهنش مخفى كند . ريشهء اين كلمه از قبوع القنفذ گرفته شده است .

كسر البيت : ابن سكيّت گفته است كه كسر البيت پايين‌ترين قسمت خانه مىباشد كه نزديك به زمين است وزاويه را تشكيل مىدهد ودر طرف راست وچپ انسان قرار مىگيرد .

سفح الجبل : بالاى كوه ودو طرف آن مىباشد كه آب از بالا به پايين جريان پيدا مىكند . وگاهى با « ص » نوشته مىشود .

يوقنون : دانستن از روى يقين . « واو » يوقنون در أصل « ى » بوده است كه به دليل ضمه ما قبل تبديل به واو شده است .

انغمس في الامر : يا تمام وجود در كار وارد شد .

أصل اين كلمه از داخل شدن در آب يا مانند آن گرفته شده است .

اصلّت سيفه : شمشير از نيام برآورد .

قطّ الشيء : از پهنا قطع كرد .

قدّه وشقّه : از طول آن را بريد .

بطل : شجاع .

جدّله : أو را بر زمين افكند .

نطف ينطف نطفانا : پرسيد .

منهج : جمع مهجه به معناى خون . بعضي گفته‌اند خون قلب است . مهجه به معناى روح نيز آمده است . واژه دما ومهجا در عبارت سيّد رضى به عنوان تميز منصوب‌اند .

ابدال : افراد شايسته‌اى كه زمين از وجود آنها خالى نيست وهر گاه يكى از آنها وفات يابد ، خداوند به جاى أو ديگرى را قرار مىدهد . ابن دريد گفته است كه مفرد ابدال بديل است وبه قولي مفرد آن بدل مىباشد .