شرح نهج البلاغة ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٠٢

بحث أول - در اقسام وجه شبه

( ركن دوّم )

ركن دوّم در تشبيه [ وجه شبه است ]

ركن دوّم در تشبيه [ وجه شبه است ]

داراى بحثهايى است :

بحث أول - در اقسام وجه شبه

بحث أول - در اقسام وجه شبه

وداراى چند صورت است : وجه شبه يا صفت حقيقي است يا إضافي ، در صورتي كه صفت حقيقي باشد يا كيفيّت جسماني است يا نفساني ، در صورتي كه كيفيّت جسماني باشد يا محسوس به احساس اوّليّه است يا محسوس به احساس ثانوية :

الف - محسوس به احساس اوّليّه :

1 - محسوس به حسّ بينايى مانند تشبيه گونه به گل در سرخى وتشبيه صورت به روز ومو به شب .

2 - محسوس به حسّ شنوايى ، مانند تشبيه قرقر شكم انسان گرسنه به صداى جوجه‌ها وتشبيه صداى زشت به آواز خر .

3 - محسوس به حسّ چشايى ، مانند تشبيه بعضي از ميوه‌هاى شيرين به عسل وشكر .

4 - محسوس به حس بويايى مانند تشبيه بعضي از بوهاى خوش به مشك وكافور .

5 - محسوس به حسّ لامسه مانند تشبيه جسم نرم وملايم به خز وجسم زبر به پلاس .

ب - محسوس به احساس ثانويّه عبارتند از اشكال ومقادير وحركات .

اشكال يا مستقيم‌اند يا دايره :

1 - تشبيه در شكل مستقيم مانند مرد راست قامت به نيزه .

2 - تشبيه در شكل دايره مانند تشبيه شيء مدوّر به كره وحلقه .

مثال تشبيه در مقدار مانند تشبيه شيء بزرگ جثّه به شتر وفيل .