منتخب التواريخ ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٣
سلطان ناصر الدين محمود بن شمس الدين ايلتمش
سلطان ناصر الدين محمود بن شمس الدين ايلتمش
سلطان ناصر الدين محمود بن شمس الدين ايلتمش
در سنهء اربع و اربعين و ستمائة ( 644 ) به سلطنت رسيد و وزارت بر غياث الدين بلبن خرد كه در معنى بزرگ و بنده و داماد پدر او بود قرار يافت . در وقت جلوس وى نثارهاى عظيم واقع شد و شعرا تهنيت‌نامه‌ها گفتند . از آن جمله است اين ابيات ، بيت :
آن خداوندى كه حاتم بذل و رستم كوشش است * ناصر دنيا و دين محمود بن ايلتمش است
آن جهاندارى كه سقف چرخ از ايوان او * در علوّ مرتبت گويى فرودين پوشش است
سكه را از القاب ميمونش چه اندازه‌ست فخر * خطبه را ز اسم همايونش چه مايه نازش است
و مآثر عدالت و اخلاق حميدهء او از كتاب طبقات ناصرى كه به نام او تصنيف شده ظاهر است و سلطان جميع امور سلطنت را به غياث الدين بلبن سپرده و او را خطاب الغ خانى داده فرمود كه زمام اختيار جملگى به دست تو نهادم . زنهار ! كارى نكنى كه فردا در حضرت بىنياز درمانى و مرا و خود را خجل و شرمسار گردانى و خود اكثر اوقات در حجره رفته به عبادت و تلاوت و ذكر حق سبحانه تعالى مشغول مىبود . در افواه چنان است كه او در وقت بار عام سر و پاى پادشاهانه در بر مىانداخت و در خلوت ژنده‌يى كهنه مىپوشيد و اين هم مىگويند كه اوقات گذر خويش از وجه مصحفى كه مىنوشت مىساخت و خود به خفيه مىنوشت تا كسى خطّ او را نداند و زياده از بها نخرد به بازار مىفروخت و حكايات ديگر غرايب كه به احوال خلفاى راشدين مشابه باشد از او نقل مىكنند . از آن جمله نوشته ديدم در كتابى كه روزى زوجهء او از دست بىكنيزكى شكايت كرد و گفت از بس كه نان براى شما مىپزم دست من سوخته و آبله‌ها افتاده ، او گريه كرد و گفت دنيا گذر است ، چند روزى بر محنت صبر كن كه خداى تعالى فرداى قيامت ، آمنّا و صدّقنا به اجر اين مشقّت حورى را به تو براى خدمت خواهد داد ، حالا من نمىتوانم كه براى تو