منتخب التواريخ ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٤

سلطان شمس الدين التمش المخاطب به يمين امير المؤمنين

مهتر خود را سلطان ناصر الدين محمد خطاب كرده ولىعهد ساخته آن ولايت را به او سپرده به جانب دار الملك دهلى مراجعت فرمود . آخر الامر ملك ناصر الدين محمود در حدود لكهنوتى با غياث الدين جنگ كرده غالب آمد و دستگير ساخته كار او را به اتمام رسانيد و غنيمت بسيار به دست او فتاده به هر كدام اعيان دهلى جدا جدا فرستاد . مشهور است كه ناصرى نام شاعرى از ولايت به دهلى در ملازمت حضرت خواجه قطب الدين اوشى - قدس الله سره - رسيد ، گفت كه قصيده‌يى در مدح سلطان شمس الدين گفته‌ام فاتحه بخوانيد كه صله معتد به برسد . فاتحه خواندند و او در مجلس سلطان درآمده اين مطلع برخواند ، بيت :

اى فتنه از نهيب تو زنهار خواسته * تيغ تو مال و فيل ز كفار خواسته

سلطان به مجرد خواندن آن مطلع را ياد گرفته مكرّر خواند و بعد از اتمام پرسيد كه اين قصيده مشتمل بر چند بيت است ؟ عرض نمود كه پنجاه و سه . فرمود پنجاه و سه هزار تنكهء سفيد به او دادند و سلطان شمس الدين در ثلث و عشرين و ستمائة ( 623 ) عزيمت رنتهنبور نمود لشكر به آن طرف برده آن قلعه را مفتوح گردانيد و در سنهء اربع و عشرين و ستمائة ( 624 ) سپاهى گران به عزيمت تسخير قلعهء مندو نامزد ساخته آن قلعه را با كوه سوالك در حيّز ضبط آورده به دهلى مراجعت فرمود و هم در اين سال امير روحانى كه از افاضل آن روزگار بود در حادثهء چنگيز خان از بخارا به دهلى آمد و در تهنيت فتوحات قصايد غرّا گفت از آن جمله اين ابيات است ، بيت :

خبر به اهل سما برد جبرئيل امين * ز فتح نامهء سلطان عهد شمس الدين

كه اى ملايكهء قدس آسمانها را * بدين بشارت بنديد كلمهء آمين

كه از بلاد ملاحد شهنشه اسلام * گشاد بار دگر قلعهء سپهر آيين

شه مجاهد غازى كه دست و تيغش را * روان حيدر كرّار مىكند تحسين

و نيز او را غير از اين اشعار دلپذير بسيار است و از آن جمله است اين قصيده ، نظم :

قصّهء خويش از زبان قلم * كرده‌ام ياد در بيان قلم

رقم رنج گوييا بر دست * بر خط عمر من نشان قلم