منتخب التواريخ ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧
سلطان قطب الدين ايبك
سلطان قطب الدين ايبك
سلطان قطب الدين ايبك
كه از غلامان برگزيدهء خاص سلطان معز الدين بود به تقريب گرفت ماه انگشت خنصر شكسته داشت و به اين لقب مشهور شد و او را قطب الدين لك‌بخش نيز مىگويند . به اتفاق امراى هندوستان به حراست ملك دهلى قيام نمود و بعد از شهادت سلطان معز الدين برادرزادهء او سلطان غياث الدين محمود خلف صدق سلطان غياث الدين محمد كه اين بيت در مدح او گفته‌اند ، بيت :
2 سلطان مشرقين جهاندار مغربين * محمود بن محمد بن سام بن حسين
از فيروزه كوه به جهت ملك قطب الدين چتر و امارات پادشاهى فرستاده مخاطب به خطاب سلطان ساخت و در سنهء اثنى و ستمائة ( 602 ) از دهلى به لاهور آمده در روز سه‌شنبه هيجدهم ماه ذى قعدهء سنهء مذكور بر تخت سلطنت جلوس فرمود . او در جود و كرم ضرب المثل بود و مستحقان را زياده از حوصله انعام بخشيدى و رسم لك‌بخشى او پيدا كرد و يكى از فضلاى عصر بهاء الدين اوشى نام در مدح او گفته ، رباعى :
اى بخشش لك تو در جهان آورده * كان را كف تو كار به جان آورده
از رشك كف تو خون گرفته دل كان * وز لعل بهانه در ميان آورده
و بعد از چند روز ميان او و تاج الدين يلدوز كه يكى از بندگان معزى بود و خطبه در غزنين به نام خود خوانده ، بر سر لاهور مخاصمت رفت و آتش حرب و جدال در حدود پنجاب اشتعال يافته تاج الدين شكست خورده به كرمان كه مقر معهود او بود رفت . سلطان قطب الدين رفته قلعهء غزنين را متصرف گشت و تا مدت چهل روز آنجا اقامت نموده اوقات صرف لهو و لعب و غفلت مىكرد ، چنان كه مردم غزنين از وضع او دلگير شده به خفيه تاج الدين يلدوز را طلبيدند تا يكايك برسيد و سلطان قطب الدين تاب نياورده از راه سنگ سوراخ به لاهور آمد . بيت :
چو سلطان سرانداز باشد به مى * فتد بىخبر از سرش تاج كى
و بعد از مدتى كه حكومت راند در سنهء سبع و ستمائة ( 607 ) به لاهور در ميدان چوگان‌بازى از اسب بر زمين درآمد و قالب تهى ساخت و در آن بلده مدفون گشت