منتخب التواريخ ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٦

سلطان معز الدين محمد بن سام غورى

غياث الدين ابو الفتح تصنيف كرده در لشكر سلطان معز الدين محمد سام اقامت داشته هر هفته به وعظ قيام مىنمود و سلطان در پاى وعظ او رفته رقّت بسيار مىكرد و امام را چون از اين تردّد و دوام ملازمت دلتنگى حاصل شده بود ، روزى بر سر منبر با سلطان خطاب كرده گفت كه اى سلطان معز الدين بعد از چندگاه نه اين عظمت و شوكت تو مىماند نه تملق و نفاق رازى و اين قطعه از اوست ، قطعه :

اگر دشمن نسازد با تو اى دوست * ترا بايد كه با دشمن بسازى

وگر نه چند روزى صبر فرما * نه او ماند نه تو نه فخر رازى

و بعد از حادثهء سلطان ، بعضى از متفتّنان از روى حسد امام را به شركت فداييان متهم داشته گفتند كه امام از نفاق ايشان مطلع بود و قصد امام كردند و او التجا به مؤيد الملك سنجرى كه از امراى عظيم الشأن سلطان بود آورد تا به سلامت به مأمنش رسانيد و شاعرى قصيده‌يى در مدح او گفته كه اين دو بيت از آن است . بيت :

سلطان معز دين شه غازى كه در جهان * تيغش چو ذو الفقار على مرتضى شدست

سلطان حق محمد سام آنكه خلق را * مهرش چو مهر و دوستى مصطفى شدست

و ديگرى مىگويد ، بيت :

شاه زمانه خسرو غازى معزّ دين * كز وى فزود زينت تاج و كلاه را

اصل ظفر محمد بن سام بن حسين * آن حضرتش نشانه شده فرّ شاه را

و نازكى مراغه نيز در مدح او مىگويد :

شه معز الدين كز دولت اوست * همچو گلدسته فلك بسته ميان

رفت بر تخت چو گل در وقتى * كه فلك برد خور اندر ميزان

آنكه در آتش قهرش بدخواه * جان شيرين بدهد شكّر سان

شكّر دين و گل دولت را * با هم آميخت سپهر گردان

يا رب اين گلشكر دولت و دين * سبب صحت عالم گردان

و قاضى حميد بلخى مىگويد ، بيت :

خسرو غازى معز الدين و الدنيا كه هست * روز هيجا با همايون رايتش همسر ظفر

بو المظفر شهريار شرق كاندر معركه * گوييا دارد هماى چترش اندر پر ظفر