منتخب التواريخ ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٣١

نصير الدين محمد همايون پادشاه غازى

عن قريب است كه چوبك زن ايام خزان * مىزند بر در دروازهء گلشن چوبك

زاغ گيرد همه از بلبل شوريده كلاغ * برگ پژمرده كند با گل صد برگ حنك

باد انداخته تاج از سر بستان افروز * گشته با عارض گل برگ معارض سپرك

پى آن صحن « 1 » كه دى طرح فكندست به باغ * هر طرف ريخته خشت از يخ و از برف آهك « 2 »

بهر پيران ستمديدهء ايام خزان * سازد از شيشهء يخ شيشهء گردى عينك

پيش از آن دم كه ز بيم كتك شحنهء دى * بگريزند رعاياى رياحين يك يك

عاقل آن به كه كند عزم طواف چمنى * كه به آنجا نتوان برد خزان را به كتك

آن چمن گلشن مدح شه عالى قدريست * كز فلك بهر طواف درش آيند ملك

مرتضى پادشه صورت و معنى كه ازوست * منشأ رابطهء صورت و معنى بىشك

آنكه از صولت سر پنجهء شاهينش عقاب * بال نسرين فلك را شكند چون اردك

پادشاهيست كه در خيل غلامان درش * نام برجيس بود سعد و عطارد زيرك

تو شمال فلك از بهر سر سفرهء او * از ثريا به كف آورده نمكدان و نمك

شد قمر مجمرهء بزم وى و جرم قمر * دود عوديست كزان مجمره گردد مدرك

از پس آينهء چرخ به آيين رضا * هر چه او گفت همان گفت قضا چون طوطك « 3 »

ديگرى كيست كه در سلك وى آرند او را * مىشناسيم حريفان دگر را يك يك

او به اغيار جفا پيشه ندارد نسبت * قدر خرمهره ز فيروزه شناسد زيرك

عدل تقديرى و تقدير عدالت غلط است * ز انكه تحقيق شد اين مسأله در باب فدك

بيوهء دهر چو اهليت تزويج نداشت * باينا معتقة طلقها ثم ترك

اين مطلع او نيز مشهور است ، مطلع :

در غم آباد جهان عيش از دل ناشاد رفت * خو به غم كرديم چندانى كه عيش از ياد رفت

مطلع

ما به جرم عشق بدناميم و زاهد از ريا * هر دو بدناميم اما ما كجا و او كجا

و له

بيرون ميا كه شهرهء ايام مىشوى * ما كشته مىشويم و تو بدنام مىشوى

( 1 ) . نسخه : « آن صحن كه گل » ، « آن شرح كه » . ( 2 ) . نسخه : اشك ؟ . ( 3 ) . چنين است در يك نسخه و در دو نسخهء ديگر بعد از اين بيت نوشته كه : اين مطلع او نيز مشهور است : ديگرى كيست الخ .