منتخب التواريخ ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٢٨

نصير الدين محمد همايون پادشاه غازى

رباعى

خط گرد رخت باعث حيرانى ماست * زلفت سبب بىسر و سامانى ماست

آن كاكل مشكين پى « 1 » ويرانى ماست * اينها همه اسباب پريشانى ماست

و له

بيا كه بهر قبق‌بازى تو ساخت فلك * ز آفتاب كدوى زر از هلال كجك

و بيرام خان در اين قافيه به تغير بحر قصيدهء مشهور دارد و مطلعش اين است كه ، مطلع :

عقد كبك « 2 » ربود خدنگ تو از كجك * كرد از هلال صورت پروين شهاب حك

و مأخذ هر دو مطلع مطلع قصيدهء نثارى تونى مشهور است . وفات ملا جاهى در سنهء ست و خمسين و تسعماية ( 956 ) به سبب زهرى كه غلامى در كاسه‌اش كرده بود واقع شد .

ديگرى حيدر تونيايى است . مردى اهل و در وادى نغمه بىبدل بود . سليقه به شعر و موسيقى مناسب داشت . اكثر اوقاتش در هند به سر شده هجو ملك المنجمين عصر محمد همايون پادشاه را كه در مقام پنج‌گاه بسته ، اعجوبهء روزگار است و نادرهء ادوار . اين مطلع او را كه در تعزيت حضرت امام شهيد مقبول مقتول فلذة كبد الرسول و البتول - عليه السلام - « 3 » نقش بسته در ايام عاشورا در معارك مىخوانند ، مرثيه :

ماه محرم آمد و شد گريه فرض عين * گرييم خون به ياد لب تشنهء حسين

رباعى

آنى كه ز رشك مهر و ماهت گويند * مهرويان را خيل و سپاهت گويند

تو لايق آنى كه بدين حسن و جمال * شاهان زمانه پادشاهت گويند

و له

دلا چون غمش مهربانى ندارى * بجز دردش آرام جانى ندنارى

( 1 ) . نسخه : و له ( ؟ ) . ( 2 ) . در هر سه نسخهء بداؤنى به كاف كلمن . ( 3 ) . نسخه : « رضى الله عنه » و به صيغهء تثنيه يا جمع در هيچ نسخه نيست .