منتخب التواريخ ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣١٠

نصير الدين محمد همايون پادشاه غازى

مولانا قاسم كاهى اين تاريخ يافته . قطعه :

كامران آنكه پادشاهى را * كس نبودست همچو او درخورد

شد ز كابل به كعبه و آنجا * جان به حق داد و تن به خاك سپرد

گفت تاريخ او چنين كاهى * پادشه كامران به كعبه بمرد

و ويسى شاعر گفته ، قطعه :

شه كامران خسرو نامدار * كه در سلطنت سر به كيوان رساند

مجاور شد اندر حرم چار سال * به كلّى دل از قيد عالم رهاند

ز بعد وقوف حج چارمين * به احرام حج جان به جانان فشاند

چو در خواب ويسى درآمد شبى * عنايت نمود و سوى خويش خواند

بگفت ار بپرسندت از فوت ما * بگو شاه مرحوم در مكه ماند

ميرزا كامران پادشاهى بود شجاع و صاحب همت‌عالى و جواد و خوش‌طبع و پاك‌مذهب و پاكيزه‌اعتقاد كه هميشه با علما و فضلا صحبت مىداشت و اشعار او مشهور است و چندگاهى در وادى صلاح آن‌چنان استحكام داشت كه حكم بر انداختن انگور از قلمرو خود فرمود . بعد از آن آن‌چنان به شراب مبتلا شد كه رنج خمار نمىكشيد و عاقبت تائب و پارسا از عالم رفت كه ( الامور « 1 » بالعواقب ) و اين واقعه در سال نهصد و شصت و چهار ( 964 ) روى نمود و ميرزا عسكرى بعد از كشته شدن قراچه خان در جنگ اخير به كابل به دست لشكريان پادشاه گرفتار شد و خواجه جلال محمود ديوان او را در بدخشان برده به ميرزا سليمان سپرد و چندگاهى مقيد بود باز خلاص يافت . ميرزا سليمان او را به جانب بلخ روانه گردانيد تا از آن راه متوجه حرمين شريفين شد . چون در وادى كه ميان شام و مكهء معظمه واقع است رسيد به مقصد نارسيده از آن باديه به كعبهء حقيقى شتافت كه ميعاد همه است و تاريخ آن واقعه اين است : « تاريخ عسكرى پادشاه دريادل » . بيت :

چه آلايى انگشت از خون دنيا * كه شهديست آلوده با زهر قاتل

و مآل حال ميرزا هندال اين بود كه بعد از آنكه ميرزا كامران در مرتبهء اخير شكست يافته پناه به افغانان برده بود و حاجى محمد خان كوكى به جهت كثرت

( 1 ) . نسخه : فى .