منتخب التواريخ ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٥

سلطان جلال الدين بن يغرش خلجى

به كام علاء الدين گشت ، الملك للّه و العظمة للّه و واقعهء سلطان جلال الدين در هفدهم ماه رمضان سنهء اربع و تسعين و ستمائة ( 694 ) روى نمود و مدت ملكش هفت سال و چند ماه بود . نظم :

ديدى چه كرد چرخ ستمكار و اخترش * نامش مبر چه چرخ نه چرخ و نه چنبرش

در خاك اوفكنده چه خورشيد ملك را * گردون كه خاك بر سر خورشيد انورش

سلطان جلال الدين طبع نظم داشت و امير خسرو بعد وفات معز الدين كيقباد در خدمت سلطان جلال الدين رسيده به شرف نديمى اختصاص يافته و مصحف او را نگاه مىداشت و خلعت‌هايى كه خاصهء امراى سلطان بود و امتياز تمام و اعتبار كلى داشت هر سال به دو مىرسيد و همچنين امير حسن و مؤيّد جاجرمى و امير ارسلان كاتبى و سعد منطقى و باقى « 1 » خطيب و قاضى مغيث هانسوى كه از جملهء فضلاى روزگار جلالى است و غزلى گفته نوزده بحرى و اين مطلع از آن است . شعر :

دو در گوش و قد خوش دو خد خوب و خط تر * فر تو فرى « 2 » پرى و پرى و با تو كر و فر ( ؟ )

و ديگر فضلا پيوسته مجلس سلطان را به زيور اشعار و نكات علمى و حكمى آراسته و پيراسته مىداشتند و اين چند بيت نتيجهء طبع سلطان است ، بيت :

آن زلف پريشانت ژوليده نمىخواهم * و آن روى چو گلنارت تفسيده نمىخواهم

بىپيرهنت خواهم يك شب به كنار آيى * هان بانگ بلندست اين پوشيده نمىخواهم

و زمانى كه گواليار را در محاصره داشت صفهء بزرگ و گنبد عالى بنا كرده اين رباعى فرمود تا كتابهء آن عمارت سازند ، رباعى :

ما را كه قدم بر سر گردون سايد * از تودهء سنگ و گل چه‌قدر افزايد

اين سنگ شكسته زان نهاديم درست * باشد كه دل شكسته‌يى آسايد

و سعد منطقى و ديگر شعرا و فضلا را فرمود كه عيب و هنر اين شعر را بگوييد ، همه تحسين بسيار نموده گفتند كه هيچ عيب ندارد و گفت شما رعايت خاطر من

( 1 ) . نسخه : قاضى . ( 2 ) . نسخه : فريرى و با تو .