همايون نامه ( تاريخ منظوم حكيم زجاجى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٢٧

خبر مرگ [ شاه ] جهان معتصم

نه كوتاه بد قامتش نى دراز * به بالا ميانه بدى سرفراز 35

رخش بود گلگون و ميگونش موى * كشيده جبين تنگ و بگشاده روى

جهان‌ديده را چشم‌ها بد فراخ * درختى كلان بود با بر [ گ ] و شاخ

نرينه ورا هشت فرزند بود * هم از دخترش هشت دلبند بود

كريم جهان بود آزادمرد * نبودى دلش بهر هستى به درد

به وقتى كه خوش‌طبع بودى امير * بدى چون سحرگاه بدر منير 40

پلنگى بدى كامران گاه خشم * نديدى در آن لحظه چيزى به چشم

در آن‌دم زدى آسمان بر زمين * برون آمدى همچو شير از كمين

به وقتى كه مىشد به سرحد روم * هوس كرده جانش به كار نجوم

بر خويشتن خواند اخترشناس * بدان تا كند « 1 » اختران را قياس

يكى زيج رومى بياورد مرد « 2 » * حسابى كه دانست آن‌جا بكرد 45

بد و نيك انجم بدانست باز * چنين گفت با مهتر سرفراز

كه رفتن نبايد به روم اين زمان * كه با رؤيتت مىشود تو أمان

به كار شهان اندر آيد شكست * / نبايد ميان از پى جنگ بست / « 3 »

به عكس منجم روان گشت مير * به روم اندرون شد پى داروگير

به عموريه شد شه كامكار * گرفت آن بروبوم را در حصار 50

بپرسيد باز از ستاره شمر * / كه اى بسته در كار انجم كمر /

گشاده كجا ، كى شود اين حصار * منجم به دو گفت كاى شهريار

تو اين بوم‌وبر دير گيرى به جنگ * به‌زودى نيايد حصارت به چنگ

بخنديد و بگرفت حالى حصار * منجم شد از قول خود شرمسار

نبود اعتقادش به كار نجوم * به كام دل آمد از آن مررزوبوم 55

نورزيد جز مذهب اعتزال * بر آن راه شد نامور ماه و سال

ابو جعفر خالدش بد وزير * همان صاحبش بود ايتاخ مير

نگين ورا پيش اين . . . بود * سميع و بصير است ، حى ودود

به بغداد زاد و به سامره مرد * ز چنگ اجل هيچ تن جان نبرد

( 1 ) كه بد ( 2 ) مير ( 3 ) اين مصرع با مصرع دوم بيت 51 جابه‌جا شده است .