همايون نامه ( تاريخ منظوم حكيم زجاجى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٩٣

مخالف « 1 » شدن عباس بن مأمون بر عم خويش معتصم

مبادا كه يك روز كشته شود * به خاك و به خون درسرشته شود

تو بارى بر خويش برپاى دار * دل و دانش و عقل برجاى دار

برو دربرش تا نگردى هلاك * جوانى و چالاك و زيبا و پاك 100

چو شد مست از آن‌جا روان شد همام * سحرگه بيامد به پيش امام

بگفت آن حكايت كه بشنيده بود * بيان كرد حالى كه شب ديده بود

چو بشنيد مير اين سخن‌هاى خام * بفرمود با صد تن از خاص‌وعام

برفتند نزديك عمر خطير * گرفتند و آورد نزديك مير

بفرمود تا مردم پرگزند * ببردند او را و كردند بند 105

دل از مهربانى بپرداختند * به چاه سياهش درانداختند

ورا چون جهاندار محبوس كرد * دل ديگران آمد از غم به درد

سراسيمه گشتند برنا و پير * چو گشت آن امير دلاور اسير

يكى مير بد احمد بن خليل * به زهره چو شير و به قوت چو پيل

به دل در از آن كار انديشه كرد * بر معتصم رفت مانند گرد 110

بدان دعوت او نيز در كار بود * وز آن روى عباس را يار بود

به دل گفت كان عمرو ، جان پرنژند * چو شد در كف نامداران به‌بند

چو او را ببندند بر جاى سخت * ز بندش به گرز و به سنگ و . . .

بگويد همه‌حال‌ها را به مير * برون باد او همچو [ موى ] از خمير

دراندازد اين قوم را سرنگون * وز آن چاه دارد تن خود برون 115

از آن پيش كاو راز ما آشكار * كند ، من روم پيش آن شهريار

بگويم همه گفتنىها برش * رسانم ز رفعت به گردون سرش

تن خويش از اين ورطه بيرون برم * سر دشمنان را به پى بسپرم

روان شد بر معتصم در نهفت * به نزدش سخن‌ها يكايك بگفت

زمانى چو رخ در رخ شاه كرد * از آن رازها جانش آگاه كرد 120

برش نام آن نامداران ببرد * سراسر بدان را به شه درسپرد

به اول از آن ، شاه را بازخواست * به آخر بگفت آنچه دانست راست

ز گفتار او معتصم خيره ماند * فرستاد عباس را پيش خواند

به دو گفت زاين‌سان شنيدم خبر * كه از تو شد اين خيل زيروزبر