همايون نامه ( تاريخ منظوم حكيم زجاجى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٥٩

صفت عدل معتصم و احوال پير مؤذن با ترك

بر معتصم سخت گستاخ بود * نهال شكوهش قوىشاخ بود

چو دادى به دستور پروانه‌اى * ندادى ، شدى همچو ديوانه‌اى

بد آن شاه در چشم دستور پير * بدان‌سان كه اندر جوانى حقير

ز دستور مستور بىگاه و گاه * به قاضى شكايت همى كرد شاه 230

يكى روز قاضى به دستور گفت * كه خود را مكن با غم و غصه جفت

به چشم بزرگى نظر كن به شاه * دلت را مگردان ز رسم و [ ز راه ]

مثال ورا مىنماى امتثال * نگه‌دار خود را ز ميل و ملال

چو پروانه آيد برت گوش دار * مشو كامكارا فراموش‌كار

در او هم بدان چشم خردى مبين * بزرگست آن شاه با آفرين 235

اگر غول گردد يكى شهريار * مكن تا توانى بر او برگذار

تو با او سخن مىكنى تند و تيز * مبادا كه روزى شود پرستيز

ز ناگاه آسيب آيد به روى * از اين‌گونه كوتاه كن گفت‌وگوى

چنين داد دستور دانا جواب * كه او برنگردد ز راه صواب

كريم است آن شاه فرهنگ‌جوى * نيارد مرا زآن سخن‌ها به روى 240

فراموش حق مرا چون كند * كجا مهرم از دل به بيرون كند

محمد دبيرى پسنديده بود * سرافراز مردى جهان‌ديده بود

ز عبد الملك بود او را نژاد * گله كرد با او شه پاك‌زاد

ز فضل بن [ هارون ] كه دستور بود * ز كار وىاش طبع رنجور بود

به خسرو دبير سرافراز گفت * كه من از تو كارش نخواهم نهفت 245

به يك‌بار مال تو را برگرفت * به انبارها در و گوهر گرفت

چو خواهى بگويم كه گنجت كجاست * در اين مال‌ها نون نقصان چراست

بياورد دفتر به پيش امير * فرو خواند رقعش يكايك دبير

برانباشت مالى كه آن را قياس * ندانست مرد ستاره‌شناس

سخن كارگر در دل شاه شد * ز تخليط دستور آگاه شد 250

هم اندر زمان فضل را بند كرد * به زندان در از وى برآورد گرد

محمد وزير جهاندار شد * به رفعت بر از چرخ دوار شد

فلك زودسير است ، ايمن مباش * به خود بر نثار تكبر مپاش