همايون نامه ( تاريخ منظوم حكيم زجاجى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٥٦

صفت عدل معتصم و احوال پير مؤذن با ترك

مؤذن كه بد داده آن شب نماز * براى زن خستهء دل‌نواز

بيامد به نزد مؤذن غريب * چو بيمار كايد به پيش طبيب

بناليد از آن ترك و آغاز كرد * در درد دل پيش او باز كرد

بگفت آن شكايت كه از ترك داشت * زمانى دل و چشم بر وى گماشت

150 چو بشنيد آن قصهء دل‌پذير * بر خويشتن كودكى خواند ، پير

سخن گفت در گوش كودك به راز * چنين تا برآمد زمانى دراز

بشد كودك از پيش فرزانه‌پير * بيامد پس از ساعتى همچو تير

گرازان و خندان بدان پير گفت * كه ترك اينك آمد برون از نهفت

در اين بود كان ترك بدخو رسيد * بياورد زر با ترازو كشيد

155 هزار آفرين كرد بر پير و سيم * بداد و ببوسيد دستش ز بيم

همه سود و مايه به خواجه سپرد * چو شد عذرخواهش . . . ببرد

همىگفت فرزانه كاين زر به خواب * همىبينم اندر كفم كامياب

از آن نيمهء زر بر پيرمرد * نهاد و بر او آفرين ياد كرد

مؤذن زر نامور داد باز * به دو گفت رو شاد و سر برفراز

160 كه پيران نباشند رشوت‌پذير * جوانى مكن ، رو سر خويش گير

سوى خانه شد مرد خرم به زر * ثناخوان بر آن پير با زيب و فر

يكى آمد از پيش ترك جوان * به نزديك آن مرد روشن‌روان

تو را گفت خواند همى مير من * بيا زودتر سوى آن انجمن

پرانديشه شد مرد بازارگان * مرا خواند از بهر دينارگان

165 كه تا بازگيرد ز من داده سيم * روان شد بر ترك دل پر ز بيم

چو آمد برش ، ترك شد پيشباز * گرفتش به بر در زمانى دراز

پس آن‌گاه بنشاند و بنواختش * بر از حد او پايگه ساختش

فكندند خوانى پر از برگ‌وساز * بخوردند چيزىكه بد برفراز

ز خوردن چو فارغ شدند آن سران * ببردند خوان جمع خاليگران

170 بفرمود يك دست جامه امير * كه بردند پيش جوان از حرير

بپوشيد و دستار بر سر نهاد * بر او ترك صد آفرين كرد ياد

غريب جوان‌مرد را گفت من * خجل بودم از تو در اين انجمن