همايون نامه ( تاريخ منظوم حكيم زجاجى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٤٦

خروج محمد بن ابى القاسم بن عمر بن على بن الحسين بن على بن ابى طالب

65 دل مرد بازارگان خسته شد * چو زآن‌گونه آن راه‌ها بسته شد

سياهى است چون ديو سلمونه نام * كه مير است بر لشكر خويش‌كام

برفتند دى ناگهان از ستيز * گرفتند بصره به شمشير تيز

سر واسط و كوفه دارند نيز * ببردند از خلق بسيار چيز

عجيف « 1 » دل‌افروز را گفت مير * كه بركش سپه را سوى داروگير

70 برو زنگيان را سر آور زمان * مده زآن كسان هيچ‌كس را امان

ز خون سياهان زمين كن بنفش * برافراز اى نامبرده درفش

روان كرد لشكر عجيف دلير * به رزم سياهان به كردار شير

از او زنگيان آگهى يافتند * سراسيمه چون باد بشتافتند

از آن زنگيان چرخ آيينه‌رنگ * سيه گشت چون دوده بگرفت زنگ

75 ز آواز زنگ و فغان دراى * سر زنگيان اندرآمد ز جاى

فتادند برهم سياه و سپيد * ز جان آن دو لشكر بريدند اميد

ببريد از آن زنگيان بوى و رنگ * چو آيينهء چين گرفتند زنگ

عجيف سرافراز نيزه به دست * فتاد اندرآن خيل چون پيل مست

به نيزه ز زنگى سپه خون براند * در آن دشت رنگ سياهى نماند

80 به قتل آمد از زنگيان سى هزار * گرفتار گشتند بيش‌از شمار

گرفتند زنده در آن داروگير * از آن زنگيان چل هزارى اسير

چو بىمر عجيف از سياهان بكشت * نمودند از آنجا كه بودند پشت

سليح از تن خود فرو ريختند * وز آن رزم چون باد بگريختند

زن و كودك خرد « 2 » گشتند اسير * به بغداد بردند از آن داروگير

85 بريدند بيخ سياهان ز بن * به شمشير گفتند يكسر سخن

به آتش يكى [ نيمه ] را سوختند * دگر نيمه بردند و بفروختند

ز جور سياهان همچون غراب * در آن عهد شد شهر بصره خراب

ورا معتصم باز آباد كرد * دل مردم بصره را شاد كرد

بدان‌سان كه صاحب‌گلستان شهر * كه بد مسكن فتنه و جاى قهر

( 1 ) از عجيف امان خواستند ، حبيب السير ، ج 2 ، ص 397 . ( 2 ) خورد