همايون نامه ( تاريخ منظوم حكيم زجاجى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٢٧

خبر مرگ مأمون كه چون بود

روان ملك صدر دين شاد باد * ز كار جهان جانش آزاد باد

اميدم به فضل جهان داور است * كه فضلش مرا و تو را ياور است 25

بساز اى نويسنده برگ سفر * كه راهى دراز است و بس باخطر

همالان تو كوچ كردند و رفت * غم كار خود جمله خوردند « 1 » و رفت

كنون درپى زاد آخر شويم * از اين منزل ريو بيرون شويم

چو مأمون ز دشمن برآورد گرد * برادر بد او را وليعهد كرد

كه اسحاق بد نام آن نامدار * ورا معتصم شد لقب آشكار 30

فرستاد نامه به هر بوم‌وبر * به ناماوران داد مأمون خبر

بفرمود بر سكه‌ها « 2 » نام او * نبشتند تا بردهد كام او

خطيب جهان‌ديده را شهريار * بفرمود پيش سران آشكار

كه در خطبه از معتصم نام برد * ورا برتر از اوج بهرام برد

ورا يك پسر بود عباس نام * نكردش وليعهد ، شاه همام 35

در او فرّ و آيين شاهى نديد * به طرسوس از روم لشكر كشيد

بدندون « 3 » همىبد يكى جوى آب * بزد خيمه آن‌جا شه كامياب

به نزد لب رود آمد فرود * هواى خوش و فصل پاييز بود

رسيده همه ميوه‌هاى دگر * رطب‌هاى شيرين بسان شكر

در آن بوم و برزن نشانى نبود * در او باغ يا بوستانى نبود 40

روان از سر كوه‌ها آب سرد * بياسود از آن [ آب ] آزادمرد

يكى روز مأمون به نزديك آب * بيامد تفرج‌كنان كامياب

دو پا آن سرافراز در آب كرد * خنك شد وجودش از آن آب سرد

به دو معتصم گفت انگور و نار * به است از همه ميوهء آبدار

چنين گفت مأمون كه اين جايگاه * چه بايستى اكنون به رسم و به راه 45

بگوييد اين ميوه‌هاى لطيف * در اين‌دم بدين‌گونه جاى لطيف

كه بهتر ز هر ميوه انجير تر * اگر بودى اين‌دم ، چه بودى شكر

هنوز اين سخن بودش اندر دهان * كه اشتر سوارى چو پيل دمان

( 1 ) خود ديده ( 2 ) سنگها ( 3 ) او را ديدم كه بر ساحل بدندون نشسته بود ، تاريخ طبرى ، ج 13 ، ص 5770 .