همايون نامه ( تاريخ منظوم حكيم زجاجى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٥٨

حكايت

نگر تا چه كردى بدين تيره‌شب * نباشد كسى اين زمان نان‌طلب

منش گفتم اى بد نشان قاضيم * به شب گشتن اين جاى ناراضيم

[ بُدم ] كدخدا اندراين خانه من * نيم آخر اى مرد بيگانه من

چراغى به پيش آر و رويم ببين * پس آن‌گه سخن‌گو مشو جفت كين

300 برفت و بياورد فرزانه شمع * شدند اهل خانه بدان‌جاى جمع

مرا اندر آن خانه نشناختند * ز آزرم دل بازپرداختند

يكى گفت ديوى ز دوزخ بجست * يكى گفت هست اين نكوهيده مست

يكى گفت دزد است اين بدنشان * بر او كرد بايد كنون خون‌فشان

دگر گفت اين را ببنديم سخت * يكى ريسمان قوى بر درخت

305 يكى گفت كاو را به زندان بريم * به چاهش بر مستمندان بريم

كشيمش سحرگاه بر فرق دار * كه دزد است اين مردك خيره‌كار

من آواز كردم كه قاضى و دزد * يقين كشتن چون منى هست مزد

كنيزى چو بشناخت آواز من * ز پرده برون رفت بر ساز من

بيامد چو زآن‌گونه رويم بديد * فغان از پى من به گردون كشيد

310 مرا برد در خانه زآن‌سان كه بود * رخم ديد يكسر سياه و كبود

بياورد صابون و آورد آب * بشستند رويم پر از درد و تاب

يكى جامهء نو كشيدند پيش * بپوشيدم و رفت تا جاى خويش

نگفتم سخن با كس آن شب ز شرم * برفتم سوى جامهء خواب نرم

سحر چون ز خانه برون آمدم * جگرخسته ، دل پر ز خون آمدم

315 شما را بديدم دلم تنگ بود * تنم سست و رويم چو نارنگ بود

به گفتن ، غم از دل بپرداختم * ز خانه پى اين برون تاختم

چو بشنيد امين آن حكايت به راز * فرستاد يك تن به زير از فراز

سه فرزند را برد از آن‌جاى زود * به بالاى آن قصر مانند دود

خليفه سه‌تن را بر خويش خواند * سران را دلاور بر خود نشاند

320 . . . قصه پرسيد باز * از آن هرسه قاضى به آيين و ساز

بگفتند يك‌يك چو آب روان * به نزديك آن شاه روشن‌روان

بخنديد چندان از آن قصه شاه * كه افتاد صدبار بر پيشگاه