همايون نامه ( تاريخ منظوم حكيم زجاجى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٥٣

حكايت

بگفتم معين كن اكنون بهاش * نه كم كن بدين جا نه افزون بهاش

مرا گفت اول هنرهاش بين * پس آن‌گه بخر تا نگردى حزين

بدان ماه گفتا كه قرآن بخوان * فرو خواند آيات آن با ماموان ( ؟ )

به صوتى كه من زار و حيران شدم * ز رقت بدان جاى گريان شدم 170

چو برخواند ، تفسير يك‌يك بكرد * ز جانم به دانش برآورد گرد

پس آن‌گاه اخبار سيد بگفت * بدان‌سان كه جانم چو گل برشكفت

ز هر علم و هرجا درآمد به كار * سخن گفت چون لؤلؤ شاهوار

فرو خواند يك شعر تازى چو آب * بباريد از حلق درّ خوشاب

ز تازى فرو خواند ابيات سى * وز آن‌جا بيامد سوى پارسى 175

ورا نيز برخواند يك قطعه ماه * به آواز چون بلبل آن جايگاه

چو از شعر فارغ شد آن نازنين * بپرداخت فصلى دگر شكرين

چه گويم سخن‌هاش را باز من * بديدم از آن گردن‌افراز من

پس آن‌گاه بنشست و بنواخت چنگ * ببريد از روى من بنده رنگ

نكيسا اگر زنده بودى به جاى * فتاديش از مهر در دست و پاى 180

وگر بار بد بودى آن جايگاه * شدى والهء زخمهء چنگ ماه

به اول يكى خسروانى بگفت * كه ماندم در آن لعل شيرين شگفت

نوآيين نوا بود بس پيشرو * ز ناهيد مىبرد مه رخ گرو

به چنگ اندرون شيوه‌ها كرد حور * كه شد هوش از مغز داننده دور

چو از چنگ فارغ شد آن نازنين * به دو كرد هركس كه بد آفرين 185

بياسود بر جاى يك‌دم نگار * گرفت از هنر بربط اندر كنار

زمانى بزد بربط آن ماه‌روى * ربود اندر آن‌دم ز ناهيد گوى

به چنگ اندرش پرده‌اى بود راست * چو آمد به بربط بزد آنچه خواست

به بربط زد آن ماه راه عراق * ببست اندر آن‌دم طريق فراق

به قول و غزل دست را زهره بست * من از مهر آن مه برفتم ز دست 190

فراموش كردم من آن ماه را * كه آرايش از وى بدى گاه را

چو بنهاد بربط نگارين من * برآمد ز تن جان شيرين من

سمن‌بر به قانون درآورد چنگ * بدان ساختن كرد يك‌دم درنگ