همايون نامه ( تاريخ منظوم حكيم زجاجى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٣٥

رفتن هارون الرشيد به طوس و خبر وفاتش

ز سوگند او را نباشد زيان * چنين است در دفر . . .

برآيد بدين يك سخن كام تو * چو آيد بدين‌جا دلارام تو 355

بر آن نيم « 1 » فرمان فرزانه كرد * ببخشيد ، بفروخت جان را به درد

هم اندر زمان نامبر دررسيد * همه آنچه بد نامه‌اى بركشيد

چو بردند زر پيش آن نامدار * به قاضى ببخشيد پاكيزه‌كار

چو آمد بر شاه فرخنده‌ماه * فرستاد حالى بر ماه ، شاه

زر و سيم و تن جامهء بىشمار * سراسر نهادند ، بردند بار 360

چو آمد بر دلبر از راه مرد * ز استبريش ( ؟ ) نيز انديشه كرد

نيارست نزديك آن ماه شد * ورا زآن صنم دست كوتاه شد

ز قاضى دگربار پرسيد باز * كه جز تو كه باشد مرا چاره‌ساز

بگو تا بر نازنين چون روم * مگر از ره شرع بيرون روم

به دو گفت قاضى كه اى كامكار * كنم كار تو اين زمان چون نگار 365

بخوان خادمى را بر خويش باز * ببر مهر او با زن سرفراز

بيامد روان خادمى همچو دود * ورا با صنم عقد بستند زود

چو قاضى همان‌جاى خطبه بخواند * مقام . . . به جايى نماند

چو آن‌جا . . . بود راه دخول * زن از بهر عده نگردد ملول

نبايد ورا عده هم داشتن * به عده « 2 » توان سر برافراشتن 370

[ ببخشيد او را ] درم سىهزار * پذيرفت از خادم نامدار

چو با خادم آن‌گاه پيوسته شد * نكاحى چنان [ در ميان ] بسته شد

به خادم بفرمود قاضى كه خيز * به آنى كنيزك بده بىستيز

سياه بنفرين از آن سر كشيد * نترسيد از كين و خشم رشيد

چنين گفت قاضى به هارون كه من * كنم فارغت در همين انجمن 375

بدان تا شود خادم . . . بخش * سيه را بدين سرو آزاد بخش

چنان كرد هارون كه فرزانه گفت * شد آن عهد و پيوند اندر نهفت

بيفتاد زاين فعل حالى نفاق * عجايب فتاد اين‌چنين اتفاق

( 1 ) برانيم ( 2 ) بداشتن