همايون نامه ( تاريخ منظوم حكيم زجاجى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٢٩

رفتن هارون الرشيد به طوس و خبر وفاتش

تو اين را مخوان جز كه بيخ زراج * هميشه بود جفت ريحان و زاج

ز راه ادب نام مامش نبرد * به اهل خرد جان ببايد سپرد 205

ز اهل خرد نام يا بى و كام * ز نادان همه ننگ يا بى ز نام

از آن نام آن را نكرد آشكار * كه بد خيزران مادر شهريار

در ايام هارون باهوش و بهر « 1 » * چو بغداد آباد كم بود شهر

پس از وى سر اندر خرابى نهاد * ز بيداد ، آن بوم‌وبر شد به‌باد

تموز و زمستان ، خزان و بهار * نبودى سرافراز خالى ز كار 210

غزا كردى و حج ، سرافراز دين * بر او بد ز چرخ بلند آفرين

يجوج مظفر ورا نام بود * به رزم اندر او رسم و ميام ( ؟ ) بود

سخن هرچه گفتى نكردى خلاف * نبودى دمى خنجرش را غلاف

به شب كردى آن شاه بىمر نماز * بدى با خداوند هردم به راز

سپيده كه از خواب برخاستى * ز خازن به خروار زر خواستى 215

بدادى به درويش چندان درم * كه درويش هرگز نبودى دژم

به ايام او فقر و فاقه نبود * نبد مثل او زير چرخ كبود

زبيده كه بد جفت آن نامدار * بدادى دوچندان به روزى سه بار

سحرگاه پيشين و هنگام شام * فشاندى زر و سيم بر خاص‌وعام

نگشتى ز نزديك آن سرفراز * كسى گاه‌وبيگاه محروم باز 220

شب و روز نيكى بدى كار او * ز بخشش تهى بود انبار او

پى ديگران سيم و زر بار كرد * نكويى پى خويش انبار كرد

چو رفتى سوى كعبه آن كامكار * فقيهان بدندى ورا يار غار

چو خالى نبودى ز اهل هنر * ورا دولت بخت شد راهبر

جهانگير بايد كه دانا بود * به هر كار كردن توانا بود 225

صد افزون بدى مرد با او به راه * به « 2 » دانش پژوهنده بد پادشاه

ز مشرق به مغرب ورا امر بود * همه دانهء نيك‌نامى درود

هر آن‌گه كه گشتى روان كاروان * كشيدى شتر سوى حج ساروان

( 1 ) نوش ورير ( 2 ) چو