همايون نامه ( تاريخ منظوم حكيم زجاجى ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٢٨

رفتن هارون الرشيد به طوس و خبر وفاتش

ورا طالعى بود زيبا و سعد * بدى موى آن شاه فرزانه جعد

پسر سيزده بود آن شاه را * كه طعنه زدى رويشان ماه را

بدش چارده دختر ماه‌روى * به خوبى ربوده ز ناهيد گوى

180 زبيده زن نامبردار بود * كه تا بود آن زن نكوكار بود

شنيدى كه آن زن چه خيرات كرد * مگو زن كه بد كشور شيرمرد

شنيدم كه تبريز آن ماه كرد * چو سوى عمارت دلش راه كرد

بسى كرد در باديه چاه آب * جدا بود پيوسته از خورد و خواب

كه تا كرد آن چاه‌ها را تمام * زر پخته مىداد ، با سيم خام

185 زنى ديگرش بود ، ام العزيز * و ليكن فراوان بد او را كنيز

همان مادرش خيزران نام بود * زن نام‌بردار خودكام بود

بد از روم نسل زن نامدار * خليفه دو زاييد ، آن كامكار

چو هادى و هارون دو فرزند نغز * به طيب خرد هر دو آكنده مغز

نزادست يك زن دو مرد امام * جز از خيزران آن كنيز همام

190 مراثى ورا خلق بسيار گفت * همه كس به از درّ شهوار گفت

ورا مرثيه كرده بودند ناس * امين شد هم اندر زمان حق‌شناس

دهانش پر از درّ خوشاب كرد * سه نوبت ، امين آن سرافراز مرد

به ايام هارون فرخنده‌كام * يكى نامور بود مروان به نام

يكى مرد بد شاعر و نغزگوى * ز شعرى ربودى گه شعر ، گوى

195 به نزديك آن شه ثنايى بخواند * بر او نامور درّ و گوهر فشاند

به يك ره بدادش درم سىهزار * بزرگ آن بود كاو چنين كرد كار

همه آلت مجلس خويشتن * به مروان ببخشيد در انجمن

همان خانهء خويشتن سربه‌سر * به دو داد در مجلس آن نامور

دگر نوبتى اسب خود را به زين * ورا داد و كردش ز عالم گزين

200 يكى روز مروان باآفرين * نشسته به دو فضل مير گزين

گذر كرد يك تن بر آن كامران * سفالى به دستش پر از خيزران

بپرسيد از فضل كاين بيخ چيست * كنارش پر است و ميانش تهيست

چه خوانند اين شاخه‌ها را به نام * به مروان چنين گفت ، كاى خويش‌كام